زندگی

چگونه انواع کودک آزاری را بشناسیم و از آن پیشگیری کنیم؟

کودک آزاری

 

کودک آزاری یکی از مشکلات جدی و مهمی است که متأسفانه در تمام جوامع کم و بیش وجود دارد. این آزار می­‌تواند از نوع جسمی، جنسی، عاطفی و … باشد که هر کدام نشانه‌­ها و عوارضی به همراه دارند.

با راهکارهایی ساده می­‌توان از مواجهه فرزندان با کودک آزاری جلوگیری کرد، مانند ایجاد رابطه مبنی بر اعتماد با کودک، آموزش نه گفتن، نظارت و کنترل هوشمندانه و …

شناخت انواع کودک آزاری و راهکارهای پیشگیرانه مراقبت از کودکان

کودک آزاری یکی از چالش برانگیزترین مسائلی است که جوامع مختلف با آن دست و پنجه نرم می­‌کنند. از آنجایی که کودکان موجوداتی بی‌­پناه و بی­‌دفاع هستند، این مسئله از اهمیت بسیاری برخوردار است.

این واژه در فرهنگ­‌های مختلف ممکن است به شکل­‌های گوناگونی تعریف شود اما به طور کلی می­‌توان گفت هر گونه آزار و آسیب روحی و جسمی که به افراد زیر 18 سال وارد شود، به نوعی کودک آزاری تلقی می­‌گردد.

البته مجازات این کار در کشورهای مختلف متفاوت است و حد و حدود آن را قانون حاکم بر یک کشور مشخص می­‌کند.

اگر صاحب فرزند باشید بدون شک این موضوع یکی از دغدغه­‌های شماست. ممکن است حتی خود شما که در حال خواندن این مطلب هستید، به نحوی در کودکی مورد آزار قرار گرفته باشید.

متأسفانه بیماری کودک آزاری یکی از بیماری­‌ها و اختلالاتی است که در همه جوامع دیده می‌­شود و قربانی آن کودکان و نوجوانانی هستند که ممکن است آگاهی لازم را برای مواجهه با این گونه افراد نداشته باشند.

همراه ما باشید تا این بار بیشتر و دقیق­تر با مسئله مهم کودک آزاری، انواع آن، روش‌­های پیشگیری از آن و … آشنا شویم.

 

انواع کودک آزاری چیست؟

اجازه بدهید قبل از هر چیز به معرفی انواع آزار کودک بپردازیم. زیرا در ذهن برخی از ما تنها مسئله تعرض جنسی در این حیطه قرار می­‌گیرد. در  صورتی که این مقوله، گسترده­‌تر از این است.

 

1. کودک آزاری عاطفی

متأسفانه شاید این نوع از کودک آزاری در بسیاری از خانواده‌­ها وجود داشته باشد، بدون این که خودشان متوجه باشند.

اگر کودکی تحت رفتاری قرار بگیرد که عزت نفس و به طور کلی حال روحی او دچار آسیب شود، یعنی مورد کودک آزاری روانی یا عاطفی قرار گرفته است.

این رفتار آسیب­ زا می­‌تواند حمله‌­های کلامی تلخ یا حمله­‌های عاطفی باشد؛ برای مثال: تحقیر مداوم یک کودک، نادیده گرفتن او، منزوی کردن و طرد کردن او و …

 

2. کودک آزاری جسمی (فیزیکی)

هنگامی که کودک به عمد تحت آسیب یا خطر آسیب جسمی قرار می­‌گیرد، در واقع یعنی مورد کودک آزاری جسمی واقع شده است.

 

3. کودک آزاری جنسی

متأسفانه این مورد یکی از بدترین آزارهای وارد شده بر کودکان است که می­‌تواند تأثیری بزرگ بر زندگی او بگذارد.

هر گونه فعالیت جنسی، از قبیل نوازش، تماس دهانی، تماس در ناحیه تناسلی، مقاربت و … در حیطه کودک آزاری جنسی قرار می­‌گیرد که در بسیاری از جوامع مجازات‌های بسیار سنگینی دارد.

 

4. کودک آزاری پزشکی

هر گوهه خطا در تشخیص بیماری در کودکان که منجر به آسیب به او شود و یا کودک را در معرض مراقبت­‌های پزشکی غیر ضروری قرار دهد، کودک آزاری پزشکی تلقی می­‌شود.

 

5. غفلت

جالب است بدانید نادیده گرفتن نیازهای بدیهی کودک مانند نیاز به غذا، سرپناه، توجه و محبت، تحصیلات، مراقبت­‌های پزشکی و … به نوعی آزار به کودکان محسوب می‌گردد.

 

 

علائم کودک آزاری

علائم احتمالی کودک آزاری

در بسیاری از موارد، کودکان به دلایل مختلفی همچون ترس و … به راحتی درباره آسیب­‌های خود صحبت نمی­‌کنند. شما به عنوان نزدیکان کودک باید نسبت به علائم زیر هوشیار باشید تا به موقع از کودک آزاری احتمالی، اطلاع پیدا کنید.

  • افسردگی، ترس­‌های غیر معمول و اضطراب
  • افت محسوس و ناگهانی اعتماد به نفس کودک
  • کناره‌­گیری از دوستان و فعالیت­‌های معمول
  • هر گونه تغییر در رفتار و اخلاق کودک مانند پرخاشگری، عصبانیت، بیش فعالی، افت وضعیت درسی و …
  • غیبت­‌های مکرر از مدرسه
  • تلاش برای فرار کردن
  • سرکشی و طغیان­گری
  • اکراه در برگشتن به خانه
  • آسیب به خود یا تلاش برای خودکشی
  • تغییر زیاد ناگهانی در تغذیه کودکان

 

این علائم در انواع مختلف کودک آزاری ممکن است متفاوت باشد. حتی احتمال دارد، یک یا چند مورد از این علائم را در کودک مشاهده کنید در صورتی که مورد آزار قرار نگرفته باشد.

با این حال مشاهده این علائم بررسی و نظارت هوشمندانه­‌تری را از طرف اطرافیان و به خصوص خانواده می­‌طلبد.

بدون شک علائم ویژه‌­­ای برای هر یک از انواع کودک آزاری نیز وجود دارد. به عنوان مثال وجود جراحات و آسیب­‌های مکرر جسمی که توضیح موجهی برای آن وجود ندارد می‌تواند نشان ­دهنده آزار فیزیکی و جسمی باشد.

 

عوارض کودک آزاری چیست و در مقابل آن چه باید کرد؟

اگر احساس می­‌کنید ممکن است فرزند شما تحت آزار قرار گرفته باشد، سریعاً از یک متخصص کمک بگیرید. این متخصص می­‌تواند یک پزشک، روانشناس یا مشاور خبره باشد.

حقیقت این است که شاید برخی از کودکان و نوجوانان بتوانند به نحوی با رنج و ناراحتی حاصل از کودک آزاری کنار بیایند ولی در بسیاری از مواقع، عوارضی جدی گریبان کودکان و نوجوانان را می­‌گیرد.

برای مثال: مشکلات جسمی مانند بیماری قلبی یا اختلالا­ت سیستم ایمنی، اعتیاد به مواد مخدر، پرخاشگری و خشونت، آسیب رساندن به خود یا دیگران، مشکلات در زمینه شغل یا ارتباط با دیگران، رفتارهای پر خطر جنسی و …

 

چگونه می­‌توان از کودک آزاری پیشگیری کرد؟

بدون شک شما به عنوان والدین کودک می­‌توانید نقش بسیار مهمی در حمایت از کودکان خود و ایجاد امنیت برای آنان داشته باشید. از این جهت رفتار شما در شرایط گوناگون و آگاهی بخشی به کودک عزیزتان اهمیت بسیاری پیدا می­‌کند.

نکاتی که در ادامه بیان می­‌شوند، روش­‌هایی برای کاهش احتمال کودک آزاری و وارد شدن هرگونه آسیب به کودکان است.

 

1. نه گفتن را به فرزند خود بیاموزید

بدون شک همه ما درباره مهارت نه گفتن زیاد شنیده‌­ایم، اما چند درصد از ما این مهارت را در خود تقویت کرده­ یا آن را به کودکان خود آموخته‌­ایم؟

حقیقت این است که توانایی نه گفتن بیش از آن­چه فکر کنید بر سلامت روحی و جسمی کودکان تأثیر گذار است. کودک شما باید بداند مجبور نیست کارهایی را انجام دهد یا موقعیتی را بپذیرد که برای او ترسناک است یا با آن احساس راحتی نمی‌­کند.

برای پیشگیری از کودک آزاری، به فرزند خود یاد بدهید هنگامی که موقعیتی باعث ترس او می­‌شود یا حس می­‌کند خطری متوجه اوست، سریعاً آن­جا را ترک کند و از یک بزرگتر قابل اعتماد کمک بخواهد.

کودک خود را تشویق کنید که اگر اتفاقی برای او افتاد حتماً با شما یا بزرگتر دیگری در میان بگذارد و البته او را مطمئن سازید که برای صحبت کردن مؤاخذه یا تنبیه نخواهد شد.

 

نحوه پیشگیری از کودک آزاری

2. مراقبت و نظارت را جدی بگیرید

شما به عنوان والدین کودک، با مراقبت کافی و نظارت دقیق می­‌توانید از بسیاری از اتفاقات ناگوار جلوگیری کنید. هیچ­گاه فرزند خود را بدون همراه مطمئن، در خانه تنها نگذارید.

در محیط­‌های عمومی تمام حواس خود را به او جمع کنید. می­‌توانید گاهی در فعالیت‌­های داوطلبانه مدرسه شرکت کنید تا بدانید کودک شما با چه کسانی در ارتباط است.

هنگامی که بزرگ­تر شد تا جایی که بتواند به تنهایی از خانه بیرون برود برای جلوگیری از کودک آزاری، حتماً به او توضیح دهید که باید از غریبه­‌ها دور بماند و بهتر است بیشتر با جمع دوستانش باشد تا اینکه تنها جایی برود.

همچنین از او بخواهید حتماً شما را درباره این که کجاست، در جریان بگذارد.

 

3. به فرزند خود یاد بدهید چگونه در فضای مجازی از خود مراقبت کند

امروزه استفاده از فضای مجازی در میان سنین مختلف رواج بسیاری یافته است و متأسفانه برخی از کودک آزاری‌­ها از همین فضا آغاز می­‌شود. بنابراین لازم است در این مورد نظارت کافی و هوشمندانه داشته باشید.

رایانه را در فضای عمومی خانه قرار دهید نه در اتاق خواب او. همچنین لازم است بر وب­سایت­‌هایی که بازدید می­‌کند به نحوی صحیح نظارت داشته باشید و ورود به برخی از فضاها را ممنوع کنید.

اگر فرزند شما در مورد استفاده از فضای مجازی پنهان کاری می­‌کند، این را یک هشدار بدانید.

اگر یک سری قانون خاص برای استفاده از فضای آنلاین تعیین کنید تا حد زیادی می­‌توانید از کودک آزاری­‌های احتمالی آینده جلوگیری کنید.

چند نمونه از قوانین مورد نیاز این است که فرزند شما نباید به پیام­‌های خطرناک، نامناسب یا مشکوک پاسخ دهد، اطلاعات شخصی خود را نباید در فضای مجازی به اشتراک بگذارد، اگر می­‌خواهد با کسی ملاقات کند که در این فضا با او آشنا شده (ملاقات حضوری یا آنلاین) حتماً باید با اجازه شما باشد، اگر فرد ناشناسی سعی در برقراری ارتباط با او در فضای آنلاین دارد، با شما در میان بگذارد و …

 

4. مراقب و پرستار او را با دقت انتخاب کنید

اگر کودک خود را به مهد کودک می‌­برید حتماً در مورد کسانی که در مهد از او مراقبت می­‌کنند دقیق باشید. می‌­توانید با بازدیدهای مکرر ولی بی‌­خبر درباره نحوه رفتار آن­ها مطمئن شوید.

اگر پرستار کودک در خانه دارید نیز حتماً او را با دقت و بعد از تحقیقات کامل انتخاب کنید.

 

5. محبت و توجه را از فرزند خود دریغ نکنید

در حقیقت، والدین نزدیک­ترین و تأثیرگذارترین افراد برای کودک هستند. پس نوع رفتار شما با فرزند خود می‌­تواند از بسیاری از مشکلات از جمله کودک آزاری پیشگیری کند.

به حرف‌­های او عمیقاً گوش دهید، سعی کنید در برخی کارها با او همکاری داشته باشید و همراهش باشید، در کل رفتاری داشته باشید که کودک یا نوجوان بتواند به شما اعتماد داشته باشد.

او را تشویق کنید که در صورت بروز مشکل با شما در میان بگذارد. به یاد داشته باشید که وجود یک خانواده حمایت­گر می‌­تواند باعث افزایش اعتماد به نفس در کودکان و حس ارزشمندی در کودک شود.

 

6. با عصبانیت و پرخاش با فرزند خود رفتار نکنید

اگر گاهی حس می‌­کنید بسیار عصبانی هستید، سعی کنید به خودتان زمان بدهید تا کمی آرام شوید. هرگز عصبانیت خود را سر کودک خالی نکنید. می­‌توانید از مشاور یا روانشناس برای کنترل خشم و استرس خود کمک بگیرید.

مطمئن باشید رفتار پرخاشگرانه و صحبت کردن با عصبانیت، بر رابطه شما و فرزندتان تأثیر منفی خواهد داشت و به این ترتیب نمی­‌توانید از او در برابر کودک آزاری مراقبت کنید.

 

***

اگر شما هم تجربه یا سوالی در رابطه با کودک آزاری دارید می‌توانید در پایان این مقاله در قسمت نظرات باما به اشتراک بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code