پرسش پاسخ نوجوان بخش۳

پرسش پاسخ نوجوان بخش۳

پرسش۱۱:

دختر ۱۴ساله‌ای دارم که بسیار زودرنج است. از کوچک‌ترین حرف یا انتقادی که به او به‌عنوان مادر بکنم، به‌شدت ناراحت می‌شود و با من قهر می‌کند. در عوض ساعت‌ها با تلفن با دوستانش حرف می‌زند و نظر آنها برای او بسیار مهم‌تر از نظر خانواده است. به‌شدت نگران او و آینده‌اش هستم. چگونه می‌توانم با او صمیمی‌تر شوم؟

پاسخ:

مادر عزیز، دقتی که در مورد دخترتان نشان می‌دهید نشان از نهایت محبت شما به او دارد؛ اما دوره نوجوانی از حساسیت خاصی برخوردار است. در این دوره کسب استقلال از یک‌سو برای نوجوان اهمیت پیدا می‌کند و از سوی دیگر، لذت مورد حمایت و پشتیبانی والدین بودن، کودک ماندن و بدون زحمت و دردسر مورد محبت قرار گرفتن در نوجوان، احساسی متناقض و نوعی کشمکش درونی ایجاد می‌کند.

همین مشکلات به‌علاوه تغییرات سریع جسمانی از دختر مهربان شما موجودی زودرنج و عصبی می‌سازد و شما را بسیار نگران می‌کند. اما به شما امیدواری می‌دهم که این دوره گذرا است و به‌مرور رو به بهبود می‌رود. با این وجود، در این دوره خاص باید به برخی نکات به‌طور جدی توجه کنید.

در مورد نحوه انتقاد از نوجوان باید دقت کنید که به تمام شخصیت او حمله نکنید و تنها آن قسمتی را مورد سؤال قرار دهید که نتوانسته وظیفه‌اش را درست انجام دهد. هرگز نباید به نوجوان بگویید: تو لیاقت نداری و به درد هیچ کاری نمی‌خوری؛ زیرا با این جمله به تمام حیطه وسیع شخصیت او حمله کرده‌اید.

روی‌هم‌رفته، هر انسانی دارای نقاط مثبت و منفی شخصیتی است و برای مطرح کردن انتقاد، بهتر است نخست به چند نقطه مثبت او اشاره کنید ، سپس نقطه ‌منفی او را متذکر شوید. اگر ناگهان و بدون مقدمه شروع به انتقاد کنیم و این انتقاد را به تمام شخصیت نوجوان گسترش دهیم، انتقادمان ویرانگر و مخرب خواهد بود.

در این دوران، نوجوان تحت‌تأثیر گروه همسالان است و والدین را مرتبط به نسل گذشته می‌داند که نیازها و خواسته‌های عصر حاضر او را درک نمی‌کنند. بنابراین نوجوان خود را در این میان کاملاً گیج احساس می‌کند، چون حاضر نیست که محبت والدین را هم از دست بدهد.

در چنین مواقعی نوجوانان بعضاً همانند هنرپیشه‌ها نقش بازی می‌کنند تا هم از مقبولیت والدین برخوردار شوند و هم گروه همسالان. در این دوره سعی کنید در عمل به او ثابت کنید که شخصیت او را پذیرفته‌اید. برای رسیدن به این هدف باید او را به‌عنوان مشاور در خانواده به خودتان نزدیک کنید و در برخی امور خاص، نه در همه امور، از او نظرخواهی کنید. از این طریق باید و نبایدهای موجود در حرف‌های شما کمتر می‌شود و همین به دخترتان فرصت می‌دهد تا بهتر و منطقی‌تر تصمیم‌گیری کند.

پرسش۱۲:

پسری پانزده‌ساله دارم که در سن بسیار حساسی هست؛ متاسفانه من و همسرم به خاطر شرایط زندگی‌مان بسیار بی‌حوصله هستیم و آن‌گونه که دلمان می‌خواهد نمی‌توانیم به او رسیدگی کنیم و این شرایط نامناسب باعث شده است، رابطه و درک درستی از یکدیگر نداشته باشیم. لطفا ما را راهنمایی کنید.

پاسخ:

شاید شما و همسرتان به دلیل گرفتاری‌های روزمره گاهی نتوانید زن و شوهر ایده‌آلی باشید اما باید والدین فوق‌العاده مسئولیت‌پذیری برای فرزندتان باشید. اینکه به یک زندگی اشتباه ادامه ندهید، به او یاد خواهد داد که واقعیت‌ها را بپذیرد و درست زندگی کند.

پرسش۱۳:

خواهرزاده‌ام پسری ۱۴ساله است که امسال وارد دبیرستان می‌شود. مدتی است سوالی برای ما پیش آمده و آن، این است که او به‌شدت اصرار دارد والدینش برایش یک گوشی تلفن همراه با تمام امکانات خریداری کنند؛ چون تمام هم‌کلاسی‌هایش از این امکانات برخوردارند؛ درحالی‌که والدین او به علت ترس از آسیب‌دیدن فرزندشان از این کار امتناع می‌کنند؛ البته او امکاناتی مثل لپ‌تاپ و انواع بازی‌های کامپیوتری را دارد، اما مصر است از اینترنت استفاده کند. لطفا بگویید زمان مناسبی که او می‌تواند یک گوشی همراه هوشمند با اینترنت در اختیار داشته باشد، چه زمانی است و چگونه باید با وی رفتار کرد؟

پاسخ:

امروزه استفاده از موبایل و اینترنت، امری فراگیر میان نوجوانان شده است و بااین‌وجود نباید این موضوع را نادیده بگیریم که گسترش یک مسئله به‌معنای مطلوب‌بودن آن نیست؛ بنابراین اگر در موضوعی مثل استفاده از موبایل، می‌خواهیم تصمیمی بگیریم، باید اول به مبانی و اصول مراجعه کنیم، نه صرفا به جو حاکم بر جامعه یا اطرافمان. درواقع تصمیم‌گیری در مواردی نظیر این نیاز، به عوامل گوناگون بستگی دارد و شرایط خانواده و وضعیت اخلاقی و فکری فرزند نیز از جمله عوامل موثر در این امر هستند؛ پس نمی‌توان یک الگوی کلی را در این زمینه ارائه داد و مثلا سن خاصی را برای خرید موبایل به‌طور همگانی اعلام کرد. گرچه درکل، داشتن موبایل هوشمند شخصی به‌همراه دسترسی به اینترنت قبل از ۱۵ یا ۱۶سالگی توجیهی ندارد. اما در این سن هم باید با رعایت چند مورد مهم اقدام کرد.
قبل از بیان این موارد توجه داشته باشید که غالب آسیب‌های نوجوانان در استفاده از اینترنت ناشی از سه موضوع است: ۱- استفاده بی‌هدف ۲- استفاده زیاد ۳- استفاده کاملا خصوصی؛ بنابراین زمانی‌که ما می‌خواهیم چنین امکانی را برای فرزندمان فراهم کنیم، باید تدابیری برای جلوگیری از این موارد داشته باشیم. به نظر می‌رسد اقدامات زیر بتواند در این زمینه راهگشا باشد.
۱٫ قوانین شفاف
استفاده نوجوانان از اینترنت نیز به‌نحوی واردشدن به جامعه بزرگ‌سالان است. همان‌طور‌که برای رفت‌وآمد‌ها و خروج فرزندمان از منزل، مقرراتی تنظیم کرده‌ایم، لازم است برای ورود نوجوان به دنیای مجازی نیز مقرراتی تنظیم کنیم و خیلی شفاف و دوستانه قوانین استفاده از اینترنت و موبایل را با او در میان بگذاریم؛ مثلا اگر او رمزی برای ابزار دیجیتال خود دارد، باید این رمز را با والدینش به اشتراک بگذارد یا اینکه میزان استفاده‌اش را از این ابزار، هدفمند و محدود کند. در تنظیم قوانین، معقول رفتار کنید و حتما نظر نوجوان را هم بخواهید و بعد از توافق، در اجرای آن جدیت نشان دهید. درابتدا ممکن است مقاومت‌هایی وجود داشته باشد، اما به‌مرور مسئله حل خواهد شد. نکته مهم این است که اگر این قوانین از ابتدا جدی اجرا نشوند، تثبیت آن‌ها در آینده مشکل‌تر است. ما به بعضی خانواده‌ها پیشنهاد می‌کنیم که نوجوان باید هزینه استفاده از اینترنت و موبایل را از پول‌توجیبی خودش تامین کند و باید یاد بگیرد این هزینه‌ها را مدیریت کند. این مسئله علاوه‌بر ایجاد مسئولیت‌پذیری در او، روشی برای کنترل میزان استفاده وی نیز است.
۲٫ تدریج
باید درنظر داشت که ورود یک‌باره به این محیط جدید که همراه با آزادی‌های زیاد باشد، مناسب نیست و لازم است این فرایند، به‌تدریج انجام شود تا نوجوان گام‌به‌‎گام برای آن آمادگی پیدا کند؛ مثلا در ابتدا نوجوان باید برای مدتی به‌طور مشترک از گوشی مادر استفاده می‌کند. در موضوع استفاده از اینترنت پیشنهاد می‌شود از اینترنت خانگی در فضای مشترک خانه و در هنگام حضور پدر یا مادر استفاده شود تا امکان استفاده خصوصی و دور از نظارت کمتر باشد. موبایل اختصاصی و دسترسی به اینترنت روی آن ابزار مناسبی برای اوایل دوره نوجوانی نیست.
۳٫ سواد رسانه‌ای
نوجوان باید مهارت‌های استفاده صحیح از محتوای اینترنت را کسب کند و همچنین لازم است آسیب‌های این فضا از جمله هویت‌های جعلی، شایعات، سوءاستفاده‌ها و … را بشناسد و بتواند برخورد مناسبی داشته باشد. به‌علاوه بتواند از خودش و اطلاعات و تصاویر و … خود به‌درستی محافظت کند. نوجوانان باید بدانند که درصورت مواجهه با مشکل، می‌توانند با پدر یا مادرشان به‌راحتی صحبت کنند. این مسئله تاکید دوباره‌ای بر اهمیت ارتباط صحیح است.
۴٫ تقویت ارتباط
همچنان‌که بارها تاکید کرده‌ایم، بسیاری از آسیب‌ها ناشی از عدم وجود ارتباط مناسب بین والدین و نوجوان است. اگر می‌خواهید نوجوانتان آسیب‌پذیری کمتری در مقابل تهدید‌ها داشته باشد، ارتباطتان را با او تقویت کنید.
۵٫ ارزش‌مداری و عزت‌نفس
به یک تعبیر مواجهه فرزندان با اینترنت، همچون آینه‌ای نقاط قوت و ضعف تربیت شما را نشان می‌دهد. اگر شما ارزش‌ها را به‌درستی به فرزندتان منتقل کرده باشید و همچنین او را فردی دارای عزت‌نفس و با احساس خودارزشمندی واقعی بار آورده باشید، او می‌تواند خود را در این فضا حفظ کند؛ درغیراین‌صورت باید فکری برای اصلاح این مبانی تربیتی بکنید.

در آخر می‌توان گفت ابزار‌های دیجیتال و استفاده از آن‌ها تبدیل به بخشی از زندگی امروزی شده است و طبیعتا والدین می‌توانند این ابزار را در اختیار نوجوانانشان قرار دهند، اما به این شرط که عجله‌ نداشته باشند و همچنین موارد تربیتی را نیز درنظر بگیرند.

پرسش۱۴:

من ۱۶ ساله و به‌شدت خیال‌بافی می‌کنم؛ درحدی‌که بسیاری اوقات در انجام کارهای روزمره‌ام اختلال ایجاد می‌شود و به‌ همین دلیل نگرانم، چون این کار سدی در برابر اهدافم ایجاد می‌کند و مانع رسیدن من به هدف‌هایم می‌شود. من بسیاری اوقات به‌جای تلاش برای رسیدن به آنچه در زندگی برای خودم تعیین کرده‌ام، تا حدی خیال‌بافی می‌کنم ‌که حتی فرصت کار‌کردن را از دست می‌دهم. حالا می‌خواهم بدانم آیا ممکن است اشخاص به دلیل افسردگی و مشکلات ناشی از آن به خیال‌بافی پناه ببرند؟ به نظر شما چه راهکاری برای من وجود دارد که بتوانم خودم را از این رویابافی‌ها رها کنم یا اگر این رویاپردازی‌ها برایم خطری ندارند، چه‌ کار کنم تا بتوانم آن‌ها را متعادل‌تر کنم؟

پاسخ:

وقتی فردی دوست دارد اتفاقی برایش رخ دهد، آن اتفاق را در ذهن خود می‌پروراند و اگر نتواند به آن دست پیدا کند، ساعت‌ها در مورد آن فکر و خیال‌پردازی می‌کند. خیال‌پردازی نوعی مکانیزم دفاعی انسان در مقابله با عدم دستیابی به آرزوها یا ناکامی‌ها و اضطراب‌ها در زندگی است. یکی از دلایل مهم ایجاد ایجاد خیال‌پردازی عواطف آزاد‌نشده‌ای است که فرد نتوانسته آن‌ها را آشکار کند و در میان مردم و در روابط خود به آن‌ها بپردازد. بنابراین عواطف را به خیال‌پردازی تبدیل کرده و در خود محبوس می‌کند که می‌تواند زمینه‌ساز اضطراب و افسردگی و خشم باشد. از انجایی که خیال‌پردازی به عنوان یکی از مکانیسم‌های دفاعی تسکین‌بخش و آرامش‌دهنده است، فرد می‌تواند عواطف خود را از طریق آن آزاد کند؛ اما نکته مهم این است که نمی‌تواند ادامه داشته باشد. اگر خیال‌پردازی زیاد شود، دیگر نمی‌تواند از نظر عاطفی تسکین‌دهنده باشد، بلکه فرد شیوه خیال‌پردازی را به عنوان یک سبک زندگی برای مقابله با حوادث جایگزین می‌کند و راه‌حل‌ها و راهکارهای مناسب برای مشکلات را جست‌وجو نمی‌کند؛ بلکه در مورد آن‌ها رویاپردازی می‌کند و سرانجام، خیال‌پردازی حالت بیمارگونه به خود می‌گیرد. می‌توانید با کمک مشاور و‌ یادگیری تکنیک‌های حل مسئله، توقف فکر یا چگونگی پرداختن به عواطف و ناراحتی‌ها، عواطف منفی را تسکین دهید و از شدت رویاپردازی‌ کم کنید.

پرسش۱۵:

یکی از مشکلاتی که گریبان‌گیر نوجوانان کم‌ سن‌وسال شده است، مصرف مواد مخدر و سیگار است. ما باید به عنوان اعضای یک جامعه از نظر فرهنگی چه کنیم تا این مشکل برطرف شود؟

پاسخ:

همان‌طور که اشاره کردید، یکی از مشکلات عمده و تهدید‌کننده در دوران نوجوانی و جوانی مصرف مواد مخدر و سیگار است که می‌تواند برای خود فرد و اطرافیانش بسیار تهدید‌کننده باشد. روش‌های متعددی وجود دارد که می‌تواند آن‌ها را از این مخاطرات دور کند و برایشان آگاه‌کننده باشد؛ ضمن اینکه فراموش هم نکنیم که آگاه‌سازی نوجوانان و جوانان ابتدا بر عهده خانواده و بعد مدرسه، محیط‌های ‌آموزشی، جامعه و … است؛ البته شیوه این آگاه‌سازی هم بسیار مهم است، زیرا گاهی این روش‌ها کارساز و موثر واقع نمی‌شوند و نتیجه معکوس دارند.
آگاه‌سازی فرزندان بایستی همراه با آگاه‌سازی والدین باشد و حتما توصیه می‌شود خانواده‌ها، خودشان عاری از این معضلات اجتماعی باشند تا صحبت‌ها و آگاهی‌دادن‌‌هایشان مفید واقع شود. مطرح‌کردن این مسائل اصلا نباید حالت نصیحت یا تهدید داشته باشد و بهتر است در قالب مثال در مورد افرادی که دچار این معضل شده‌اند و سرنوشتشان تغییر کرده است، بیان شود. مدرسه و جوامع مختلف نیز باید از طریق آموزش‌های درست و حرفه‌ای، نوجوانان و جوانان را هوشیار کنند؛ البته این آگاه‌سازی بهتر است توسط کارشناسان این حوزه و به صورت کارگاه‌های آموزشی ارائه شود.

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

پس از کلیک بر روی اشتراک لطفا صندوق ورودی یا بخش اسپم ایمیل خود را چک کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۲۳۸

مقاله های مرتبط :