مطالعه با حضور ذهن
پیشواز کنکور سال بعد

 

در شماره‌های مطالب پیشین از روش‌های مختلف و شرایط موفقیت در کنکور صحبت کردم؛ این‌بار قصد دارم از یک روش فوق‌العاده خاص و ابداعی برای شما داوطلبان عزیز صحبت کنم؛ «مطالعه با حضور ذهن» چیست و به چه معناست و مطالعه با این روش چه مزیتی برای ما دارد؟

شاید بارها برای شما پیش آمده باشد که در هنگام تماشای یک فیلم جالب، مثلا یک فیلم تخیلی، غرق در فیلم شده باشید؛ به‌طوری‌که دیگر حواس شما به‌قدری غرق در لحظه حال (تماشای فیلم) شده باشد که گویی بقیه حواستان از کار افتاده است؟ یا در حین رانندگی برای شما پیش آمده که بعد از اتمام یک مسیر و رسیدن به مقصد، هر چه قدر سعی می‌کنید که مسیر و ویژگی‌های آن را به خاطر بیاورید، موفق نمی‌شوید؟یا بعد از مطالعه یک درس کنکور، متوجه شده باشید که بعد از گذشت ۱ ساعت، شما یک پاراگراف بیشتر درس نخوانده‌اید و فقط به آن یک خط تکراری زل زده‌اید؛ بی‌آنکه خودتان بدانید دارد چه اتفاقی می‌افتد؟

در همه این مثال‌ها یک نقطه کور و ابهام اساسی به چشم می‌خورد و آن چیزی جز «توجه» و متقابلا «عدم‌توجه» نیست. ما در تمامی کارهای روز‌مره خودمان با توجه مواجه هستیم؛ به‌طوری‌که مثلا در مثال رانندگی، ممکن است نبود توجه منجر‌به اتفاقات بدی چون تصادف و در روال مطالعه کنکور، منجر‌به عقب‌افتادن از هدف ‌شود. پس به نظر می‌رسد با مقوله بسیار مهمی به اسم توجه روبه‌رو هستیم که می‌تواند سر‌نوشت‌ساز باشد.

هنگام مطالعه (طبق اصولی که در شماره‌های قبلی ذکر شد)، ممکن است نتیجه مطلوب عایدتان نشود؛ به طور مثال حواستان پرت شود یا ندانید چه خوانده‌اید یا در یادآوری مطالب دچار مشکل شوید؛ به همین جهت توجه شما را به یک مثال جالب برای آموزش روش مطالعه مبتنی بر حضور ذهن دعوت می‌کنم.

تقریبا محوری‌ترین عامل بازدهی مطلوب و یادگیری در مطالعه «توجه» است؛ به‌طوری‌که می‌توان از توجه به‌عنوان کلید اساسی موفقیت در کنکور یاد کرد، چرا که در مراحل مختلف مطالعه، هر چقدر هم که ساعات مطالعه زیاد باشد، اما اگر با توجه همراه نباشد، تقریبا می‌توان یقین حاصل کرد که به درد موفقیت در کنکورتان نمی‌خورد. توجه در روند مطالعه را در قالب یک تمرین ذهن‌آگاهی برای شما تشریح می‌کنم:

یک سیب بردارید (هر میوه دیگری هم می‌تواند باشد) و قبل از اینکه شروع به خوردن آن کنید، با دقت هر چه تمام‌تر به رنگ، اندازه و… آن توجه کنید؛ جوری که انگار تا‌به‌حال سیب ندیده‌اید و در پی کشف ابعاد جدیدی از آن هستید. به دقت به سیب زل بزنید و نقطه‌به‌نقطه آن را بررسی کنید و هر چه می‌توانید روی آن دقیق و دقیق و دقیق‌تر شوید. سپس شروع به بو‌کردن سیب کنید؛ طوری‌که انگار این بو را تا‌به‌حال استشمام نکرده و اصلا شناختی از این بوی جادویی و شفا‌بخش ندارید. با بوییدن سیب، آن رایحه را تا به شش‌هایتان دنبال کرده و حواس خود را به نحوه ورود رایحه سیب به شش‌ها و سپس جذب آن در بدنتان معطوف کنید. در تمام این لحظات، هر‌گاه فکر شما از سیب و تصور ویژگی‌های آن پرت شد، بدانید این امری عادی است و دوباره ذهن خودتان را به موضوع (سیب) برگردانید. حال شروع به گاز‌زدن سیب کنید و اولین تکه‌ای را که خوردید، قورت ندهید: «چه مزه جالب و متفاوتی؛ گویی تا‌به‌حال سیب نخورده بودم (پی‌بردن به روال اشتباه مطالعاتی پیشین خودمان) چه میوه عجیبی!»

چه اتفاقی دارد می‌افتد؟

تا‌کنون به این روش سیب نخورده بودید و الان تجربه کردید که اگر بخواهیم، حتی خوردن یک سیب هم می‌تواند چقدر متفاوت و موثر جلوه کند. حال با در نظر داشتن این مثال، به توضیح یک متد مطالعه می‌پردازیم:

کتاب درسی خود را باز کنید. ممکن است صداهای محیطی، افکار مزاحم روزانه، دغدغه قبولی یا عدم قبولی در کنکور، جر‌و‌بحث روز قبلتان با خانواده و هزاران فکر دیگر نیز با گشودن کتاب به ذهنتان خطور کند، اما از شما می‌خواهم فقط و فقط به اینکه قرار است شما اکنون مطالعه کنید، فکر کرده و روی آن متمرکز شوید. می‌توانید روی یک تکه کاغذ افکارتان را یادداشت کرده و یک زمان را برای بررسی آن‌ها تعیین کنید و بعد آن کاغذ را به محل دیگری ببرید تا در موعد مشخص به بررسی آن بپردازید.

حالا شروع به خواندن کنید. اگر باز هم این افکار مزاحم به ذهن شما می‌آید، اصلا خودتان را نگران نکنید و این را بدانید که این ذهن اتوماتیک شماست که این افکار را به سراغ شما می‌فرستد؛ اصلا ذهن ما طوری طراحی شده که انواع مختلف افکار را بررسی و مدام آن‌ها را مرور می‌کند. نکته کلیدی توجه که شما باید آن را یاد بگیرید، همین است که بتوانید این نکته را درک کنید که وجود این افکار، کارکرد عادی ذهن ماست و ما باید یاد بگیریم که با وجود همه جور فکری بتوانیم مطالعه مفیدی داشته باشیم.

باز به مثال خوردن سیب توجه کنید؛ ما طوری به سیب توجه می‌کردیم که گویی تا‌به‌حال سیب ندیده بودیم؛ یعنی حواسمان را از هر چه غیر سیب بود، فقط و فقط به سیب متمرکز می‌کردیم و با وجود افکار دیگر دوباره و دوباره به سیب فکر می‌کردیم. نکته مطالعه هم دقیقا همین‌جاست که مهم نیست که در ذهن ما چقدر و چند فکر دیگر به غیر از موضوع مورد‌مطالعه‌مان وجود داشته باشد؛ آنچه که اهمیت دارد، این است که ما با یاد بگیریم که وجود آن افکار را بپذیریم و با وجود آن افکار دوباره و دوباره روی موضوع مورد خواست خودمان متمرکز شویم.

بله؛ درست متوجه شدید و من رمز موفقیت مطالعه را به شما گفتم: «مطالعه همراه با توجه»؛ توجه در مطالعه یعنی من مطالب را با آگاهی به بطن و محتوای مطالب موجود، به‌طوری‌که با تمرکزآگاهانه و اشراف بر متن همراه باشد، بیاموزم و هر بار که ذهنم از اصل روند مطالعه منحرف شد، بدانم این امری عادی است و ذهن اتوماتیک ما دارد نقش خودش را انجام می‌دهد، ولی من دوباره آن را به موضوع بازگردانم.

تمرین مطرح شده در این مطلب را باید به‌قدری تکرار کنید که تبدیل به بخشی از روند کارهای روزمره شما شود؛ چون باید هر لحظه و هر ثانیه ذهن‌آگاه و هوشیار باشید تا بتوانید بر روند فکری خودتان اشراف داشته باشید. در اصطلاح روان‌شناختی یعنی شما به فردی ذهن‌آگاه تبدیل شوید که از افکار خود و وجود آن‌ها در هر لحظه آگاه است.

نکته بارز در این روند این است که افکار شما از جنبه تهدیدی‌بودن خارج می‌شوند؛ یعنی شما دیگر به جنگ افکار خود نمی‌روید و از وجود آن‌ها آگاه می‌شوید و می‌دانید که آن‌ها فقط و فقط فکر هستند و نه چیز دیگر. با‌این‌وجود شما بودن آن‌ها را می‌پذیرید و متعهدانه در مسیر ارزش خودتان (مطالعه کنکور) گام مثبتی بر‌می‌دارید. اغلب بازده مطالعاتی در بین دانش‌آموزان، بی‌آنکه خودشان آگاه باشند، به طور قابل‌توجهی پایین است و غرض از ارائه این متد، افزایش توجه و نهایتا افزایش بازدهی مطالعه (یادگیری) است. شاید در نگاه اول این روش گنگ به نظر برسد و شما آن‌چنان که باید، این روش و بازدهی آن را درک نکنید، اما باید به شما بگویم که این یک اتفاق عادی است،چون تبدیل‌شدن به یک فرد ذهن‌آگاه پروسه‌ای آنی نیست و نیاز به تمرین دارد، ولی شما بعد از موفقیت در تمرین‌های خود شاهد معجزه این روش، هم در مطالعه و هم در مسیر زندگی‌تان، خواهید بود.

«توجه» کلید توفیق یاعدم توفیق ما در روند مطالعه و مطالعات کنکوری ماست؛ به‌طوری‌که به‌طرز معنا‌داری از بین پرسش‌های مطرح‌شده با رتبه برترهای سال‌های گذشته کنکور به این نکته عجیب و کلید جادویی پی برده بودم و آن را در این مطلب با شما به اشتراک گذاشتم.

به امید موفقیت تک‌تک شما عزیزان.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *