مدرک مهم‌تر است یا سواد؟

مدرک مهم‌تر است یا سواد؟

نوجوانی در دوران بعد از دبیرستان وارد یک مقطع حساس می‌شود. ممکن است برای بسیاری از ما این سوال پیش بیاید که چرا نوجوانان بعد از مدتی شور و اشتیاق خود را برای درس‌خواندن از دست می‌دهند؟ به خصوص که تا چند وقت دیگر نتایج کنکور اعلام و بسیاری از دانش‌آموزان وارد مقطع دانشگاه می‌شوند. این مطلب در شماره ۳۷۵ مجله موفقیت منتشر شده و بازخوانی آن در چنین شرایطی خالی از لطف نیست.

«اسمش را که در قبولی‌های کنکور می‌بیند، انگار تمام دنیا را به او داده‌اند! فکر می‌کند دیگر هیچ چیزی نمی‌خواهد و حالا می‌تواند در دانشگاه درس بخواند. او با خودش قرار گذاشته خوب درس بخواند تا همیشه موفق باشد و جزء بهترین‌ها»؛ اما…

معمولا این احساس بسیاری از دانشجوهایی است که فکر می‌کنند با قبولی در کنکور و رفتن به دانشگاه دیگر هیچ مشکلی ندارند. ولی آیا واقعا تمام این دانشجوهایی که با عشق و علاقه وارد دانشگاه می‌شوند، تمام تلاششان را برای موفقیت بیشتر به كار مي‌بندند و تمام هوش و حواسشان به درس‌خواندن است؟ چرا بعضی از آن‌ها، بعد از مدتی خسته می‌شوند و روزها را برای تمام‌شدن درسشان می‌شمرند تا زودتر مدرک بگیرند و بروند دنبال کار؟ چرا به جای ساعت‌ها مطالعه روی تحقیقی که تکلیف آن‌هاست، ترجیح می‌دهند با پرداختن پول و خریدن تحقیق یا مقاله‌ای، فقط انجام‌وظیفه کنند؟ چه عاملی باعث می‌شود نوجواني که تا دیروز آن‌قدر علاقه‌مند و مشتاق مطالعه‌کردن و رفتن به دانشگاه بود، حالا به زور سر کلاس‌ها حاضر می‌شود؟ چه عامل یا عواملی باعث می‌شوند ما تا این حد به گرفتن مدرک، علاقه‌مند و به داشتن سواد کافی برای دریافت آن، بی‌توجه باشیم؟

در این‌خصوص با دکتر «حمید پور‌شریفی»، دانشیار روان‌شناسی سلامت دانشگاه تبریز و عضو شورای مرکزی سازمان روان‌شناسی و مشاوره صحبت کرده‌ایم که مطالعه آن می‌تواند مفید باشد.

 

با آگاهی انتخاب کنیم

اگر ما هدف از رفتن به دانشگاه را درست تشخیص داده باشیم، حتما از اهمیت انتخاب رشته تحصیلی هم اطلاع داریم. تحصیل در رشته‌ای که علاقه‌ای به خواندن آن نداریم، یکی از دلایل نداشتن انگیزه کافی برای پیشرفت است. وقتی از رشته‌ای که می‌خواهیم چند سال در دانشگاه آن را مطالعه کنیم، شناخت کافی نداشته باشیم، نمی‌توانیم انگیزه لازم راهم برای درس‌خواندن پیدا کنیم؛ بنابراین قبل از ورود به دانشگاه باید بدانیم واقعا هدفمان از درس‌خواندن چیست. بسیاری از افراد، صرف اینکه رشته‌ای از لحاظ دیگران خوب و مورد‌قبول باشد، برایشان کافی است. ولی خودشان مطالعه‌ای در این زمینه نمی‌کنند و بعضی افراد هم حتی نمی‌دانند چطور می‌توانند با رشته‌ای به‌خوبی آشنا شوند!

برای این آشنایی، نحوه جست‌و‌جو‌کردن بسیار مهم است. مثلا شما نمی‌توانید از کسی بپرسید: «آیا فلان رشته‌ای که تو می‌خوانی، خوب است یا بد؟» در‌واقع خوب یا بد بودن هر رشته‌ای با توجه به علاقه و خواست هر کس کاملا متفاوت است؛ البته نقش رسانه‌ها را هم نمی‌توان در این زمینه نادیده گرفت؛ مثلا رسانه می‌تواند افراد را با عناوین درسی رشته‌های مختلف و تمام چیزهایی که لازم است بدانند، بیشتر آشنا کند.

برای رسیدن به شناخت صحیح از یک رشته، اول باید علایق و هدف خودمان را مشخص کنیم و با پرداختن به سوال‌های ریزتر و وارد‌شدن به جزئیات، تشخیص دهیم که چطور باید انتخاب رشته کنیم.

اینکه علاقه‌ای به رشته‌ای که می‌خوانید، نداشته باشید، طبعا در میزان موفقیت شما در آن رشته و میزان کارایی شما در کارتان موثر است.

با انگیزه شروع کنیم

وقتی دانشجویان انگیزه و علاقه کافی برای تحصیل در رشته‌ای که انتخاب کرده‌اند، نداشته باشند، این موضوع به غیر از مسائل شخصی و خانوادگی، جنبه‌های اجتماعی و اقتصادی زیادی را هم برای دانشگاه و در نهایت کشور رقم می‌زند، مدت تحصیل و ماندن دانشجو در دانشگاه را افزایش می‌دهد و راندمان تحصیلی دانشگاه‌ها را با مشکل مواجه می‌کند.

از طرف دیگر، خود دانشجو هم احساس خوبی از این بی‌انگیزگی و بی‌علاقه‌بودن ندارد و همین موضوع ممکن است از جنبه‌های روان‌شناختی برای نوجوانان مشکل‌ساز شود و کیفیت زندگی آن‌ها را هم تحت‌تاثیر قرار دهد؛ حتی گاهی خانواده‌ها هم در‌گیر این موضوع می‌شوند.

نداشتن حس خوب دانشجو بر تمام جنبه‌های زندگی اجتماعی، کاری و روابط او تاثیر‌گذار است؛ به همین دلیل پرداختن به موضوع افت انگیزشی دانشجویان و آسیب‌شناسی آن اهمیت زیادی دارد.

اهداف خودمان را مشخص کنیم

داشتن انگیزه، علاقه و شناخت هدف دانشجویان برای ادامه تحصیل را می‌توانیم به دو بخش «قبل» و «بعد» از ورود به دانشگاه تقسیم کنیم؛ اینکه آن‌ها قبل از ورود به دانشگاه با چه اهداف و انتظاراتی وارد دانشگاه می‌شوند و چقدر نسبت به رشته‌ای که می‌خواهند در آن ادامه تحصیل بدهند، شناخت دارند.

متاسفانه بعضی خانواده‌ها با متمرکز‌کردن فرزندانشان برای قبول‌شدن در رشته‌ای که خودشان به آن علاقه‌مندند، باعث می‌شوند آن‌ها نسبت به قبولی در کنکور و دانشگاه، اضطراب و استرس خاصی داشته باشند و توجهی به علایق خود و فرصت تامل بیشتر برای شناخت بیشتر رشته‌های دیگر نداشته باشند.

در‌واقع این موضوع باعث می‌شود علایق اشخاص به سمت و سوی جلب رضایت دیگران معطوف شود و به‌جای پرداختن به نظر واقعی خود، به فکر تامین نظر دیگران باشند و انگیزه‌هایشان بیشتر بیرونی باشد تا درونی. گاهی نیز افراد علاوه‌بر نداشتن علاقه به رشته تحصیلی خود، شناخت درستی هم از دانشگاه ندارند و شرایط دانشگاه با تصورات از‌پیش‌تعیین‌شده آن‌ها، یکی نیست.

با محیط سازگار شویم

در دانشگاه، ما دانشجوهایی با قومیت‌ها، ویژگی‌ها و چالش‌های خاص و متفاوت داریم که حالا باید با بسیاری از مسائل از جمله محیط و فضای جدید تحصیلی، دوری از خانواده (برای دانشجویان شهرستانی) و… سازگار شوند. بعضی از این اتفاقات بیرونی، دانشجو را در‌گیر می‌کند و گاهی خود این‌ها هم می‌توانند بر موفقیت درسی دانشجویان تاثیر‌گذار باشند.

بنابراین افراد باید بتوانند خود را با محیط و شرایط اجتماعی جدید سازگار کنند. ولی متاسفانه در بسیاری از موارد، این کار آسان نیست؛ زیرا معمولا بسیاری از دانشجویان افرادی هستند که قبلا در دوره تحصیلی دبیرستان، بیشتر بر وضعیت تحصیلی آن‌ها تاکید شده و مهارت‌های لازم برای مقابله با استرس و انواع هیجان‌های منفی یا روابط بین‌فردی را کسب نکرده‌اند. ولی بعد از وار‌دشدن به دانشگاه، افراد باید بتوانند این مهارت‌ها را بیاموزند و خودشان را تنها محدود به مطالعات درسی نکنند.

مشکل بیکاری

مشکل دیگری که بسیاری از دانشجوها از همان ابتدای تحصیل با آن مواجه هستند، مشکل بیکاری و پیدا‌کردن کاری مناسب و فرا‌خور آن‌هاست.

بهترین حالت این است که دانشجويان بتوانند کاری متناسب با رشته درسی خود پیدا کنند؛ ولی متاسفانه، نه‌تنها در بسياري موارد موفق نمی‌شوند شغلی در ارتباط با رشته تحصیلی خود پیدا کنند، بلکه گاهي یافتن شغلی که به‌وسیله آن فقط بتوانند از پس مخارج تحصیل خود بر‌آیند هم کار چندان ساده‌ای نیست. همین موضوع در بسیاری موارد یکی از دلایل مهم بی‌علاقه‌شدن افراد به درس‌خواندن و صرف وقت کافی برای انجام تحقیق و بررسی بیشتر موضوعات درسی است.

متاسفانه وقتی دانشجو فکر می‌کند بعد از این همه درس‌خواندن، باز هم بیکار خواهد ماند، انگیزه لازم برای تلاش بیشتر در او از بین خواهد رفت. شاید بهتر باشد نوجوانان با انجام کارهای دانشجویی پاره‌وقت کم‌کم با محیط کار آشنا شوند و اجازه بدهند تا به‌تدريج به شغل مورد‌علاقه یا متناسب با رشته خود برسند.

مدیریت زمان

همه دانشجویان با ورود به دانشگاه با فضای جدیدی رو‌به‌رو می‌شوند؛ بنابراین باید با مهارت‌های خاص محیط جدید هم آشنا شوند. در این میان، مسئله کنترل والدین، به‌ویژه برای دانشجویان شهرستانی، شکل تازه‌ای به خود می‌گیرد. در‌واقع نظارت‌ها و کنترل آن‌ها حالا بیشتر غیر‌مستقیم خواهد بود. بدین ترتیب، دانشجو باید خودش تشخیص دهد که چه مهارت‌هایی را برای مدیریت بهتر شرایط موجود کسب کند. یکی از این مهارت‌ها، مهارت «مدیریت زمان» است. ماهیت خاص آموزش دانشگاهی و نوع متفاوت تدریس که استاد هر روز مانند دوران دبیرستان تکلیف نمی‌خواهد و به دانشجو نمره نمی‌دهد، باعث می‌شود که دانشجوها، به‌خصوص در بدو ورود، نیاز به کسب مهارت‌های جدید را حس کنند.

با توجه به اينكه نوجوانان قبل از ورود به دانشگاه و در دبيرستان به شيوه ديگري مجبور به درس‌خواندن بوده‌اند، بايد بتوانند به مرور خود را به شيوه جديد دانشجويي عادت دهند. اما بسیاری از دانشجویان این کار را نمی‌کنند و بدون توجه به مدیریت زمان، ناگهان شب امتحان با انبوهی از درس‌ها و تحقیق‌هایی مواجه می‌شوند که برای انجام آن‌ها، یا مجبور می‌شوند به طور سطحی و در عرض چند شب، خودشان را برای امتحان آماده کنند یا برای تهیه گزارش یا کارهای جانبی دست به دامن دیگران شده و با پرداخت پول، کارشان را انجام دهند؛ حال آنکه قرار است دانشجو با انجام تحقیق و کارهای عملی، ورزیده‌تر شود.

بودجه تحقیقاتی

یکی از کارهایی که به دانشجو برای درک بهتر مطالب انگیزه می‌دهد، انجام کارهای تحقیقاتی است. در بیشتر کشور‌های دنیا، بودجه خاصی به این کار اختصاص داده‌ می‌شود و معمولا افراد از همان دوران مدرسه و در نوجواني، با کارهای تحقیقی آشنا می‌شوند. همین موضوع هم باعث می‌شود که هر چقدر به مقاطع بالای تحصیلی می‌رسند، آشنایی‌شان هم با تحقیق، بررسی و تامل بیشتر برای درک عمقی موضوعات مختلف، بیشتر می‌شود. ولی اگر فرد تازه در دانشگاه بخواهد اولین تحقیقات و گزارش‌های خود را از موضوعات مرتبط با رشته‌اش تهیه کند، طبعا هم زمان بیشتری نیاز است تا با آن آشنا شود و هم دیر‌تر می‌تواند به نتیجه مطلوب برسد.

اصولا نوجوان برای رسیدن به موفقیت بیشتر باید بپذیرد که بهتر است سبک زندگی خود را تغییر دهد و به‌عنوان یک دانشجو، نه‌تنها فقط در موضوعات درسی، بلکه در سایر موضوعات زندگی نیز بیشتر تفکر و بررسی کند. درواقع قرار نیست او فقط در درس و تحصيل موفق باشد، بلکه باید شیوه زندگی‌کردن و توانایی‌ها و مهارت‌های مختلفی را هم در این زمینه بیاموزد.

برای رسیدن به این موضوع هم باید صبر و حوصله و شکیبایی لازم را داشته باشد؛ چیزی که متاسفانه بسیاری از دانشجوهای ما فاقد آن بوده و به‌دنبال راه‌های به‌اصطلاح میانبر هستند و می‌خواهند خیلی زود به نتیجه برسند. مثلا آگهی‌هایی که اظهار می‌کنند:«در خواب انگلیسی بیاموزید!» یا « در عرض دو ماه، انگلیسی حرف بزنید» یا «آموزش کامپیوتر در یک هفته و…» می‌تواند برای بسیاری از افراد از جمله دانشجویان جالب‌توجه باشد و آن‌ها را اغوا کند. حال آنکه این رفتار با روحیه‌ای که از یک دانشجو به‌عنوان کسی که باید اهل تحقیق و بررسی باشد، انتظار می‌رود، مغایرت دارد.

البته بسیاری از دانشجویان هم عقیده دارند که علایق آن‌ها با توجه به شرایط نا‌مطلوبی که برای تحقیق وجود دارد و چندان به آن اهميتي داده نمي‌شود، از بین رفته و دیگر انگیزه‌ای برای این کار برایشان باقی نمانده است. مثلا برای انجام بسیاری از تحقیقات یا کارهای آماری، احتیاج به سرمایه و بودجه‌ای است که معمولا در اختیار آن‌ها قرار نمی‌گیرد. همین موضوع باعث می‌شود آن‌ها کم‌کم قید کار‌های تحقیقاتی را بزنند. البته نباید فراموش کنیم هر کدام از ما در انتخاب‌های خود مسئول هستیم و نمی‌توانیم همیشه تقصیر را متوجه مسائل بیرون از وجود خود کنیم.

مدرک‌گرایی

با توجه به اینکه ما در مسئله افت تحصیلی نوجوانان در دبيرستان و دانشگاه باید به شرایط دانش‌آموز و دانشجو، قبل و بعد از ورود به دانشگاه توجه داشته باشیم، در موضوعات مربوط به آن از جمله توجه بیش‌از‌حد بعضی افراد به گرفتن مدرک هم باید موضوع را قبل از ورود به دانشگاه بررسی کنیم. یکی از مواردی که در این میان اهمیت زیادی دارد، نقش خانواده، والدین و مربیان است که گاهی بیش‌از‌حد دانش‌آموزان را به گرفتن مدرک خاصی تشویق می‌کنند.

محیط‌های آموزشی هم تاثیر زیادی دارند و گاهي تمركز و توجهشان بيشتر به داشتن مدرک و مقام‌های بالاست و اهمیت زیادی به آن می‌دهند؛ البته داشتن مدرک خوب است، ولی اگر بخواهد به‌عنوان یک اجبار و الزام به آن نگاه شود، نوجوان را از مسیر اصلی که یادگیری واقعی و عمیق است، دور می‌کند.

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

پس از کلیک بر روی اشتراک لطفا صندوق ورودی یا بخش اسپم ایمیل خود را چک کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۴۰

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code