دو پادشاه در یک اقلیم نگنجند/ اختلاف والدین در تربیت کودک

دو پادشاه در یک اقلیم نگنجند/ اختلاف والدین در تربیت کودک

ثریاسادات حسینی

اگر تعارض و اختلافی در تربیت کودکتان با همسرتان دارید یا به‌تازگی دچار چالشی در این باره شده‌اید، نگران نباشید؛ چون شما تنها نیستید. وقتی اختلاف نظری بین زوجین به‌وجود می‌آید، معقولانه این است که به یک سازش و نتیجه‌گیری در اختلافات برسند. اما مشکل جایی است که مشاجرات، توهین‌ها و درک‌نکردن بین این دو به وجود می‌آید. حتي اگر شما با همسرتان در اوج تفاهم باشيد، باز هم باید با تولد اولين فرزند دوباره بر سر ميز مذاکره بنشينيد و درباره روش تربيت فرزندتان تفاهم‌نامه جديدي را امضا کنيد. اين هماهنگي و تفاهم يکي از مهم‌ترين کليدهاي تربيت فرزند است؛ بنابراین برای به‌تفاهم‌رسیدن والدین و کمتر‌شدن اختلافاتشان در این مورد تدابیری لازم است.

مسلما دو نفر که با هم ازدواج می‌کنند، سبک زندگی، شخصیت و ارزش‌های متفاوتی دارند. هر چقدر این تفاوت‌ها بین این زوج بیشتر باشد، برقرارکردن ارتباط هم سخت‌ترمی شود و آن‌ها مدام در پی اثبات به‌حق بودن خودشان هستند.

 

اگر این زوج به بلوغ فکری (ذهنیت بزرگسال) خوبی رسیده باشند، با گفت‌وگو سعی در شناخت و پذیرش تفاوت‌ها دارند تا به سازش و نتیجه مطلوب درمورد اختلاف نظرشان برسند که همین گفت‌وگو و درک مقابل هم باعث تداوم در رابطه و سازش می‌شود. اگر دو طرف به این بلوغ نرسیده باشند، کفه خودخواهی سنگین‌تر می‌شود و به سمت تحقیر‌کردن، سرزنش و مشاجره و گاهی لج‌بازی در روابط و رفتارهایشان کشیده می‌شوند.

ارزش‌ها و باورها، الویت‌های هر کسی هستند. البته نیازی نیست تمام ارزش‌های فردی دو نفر کاملا با هم منطبق باشند، اما لازم است تا حدودی تشابه و اشتراک‌هایی داشته باشند؛ مخصوصا اگر این دو نفر پدر و مادر باشند و فرزندی داشته باشند. به نظر دکتر «مارتین سلیگمن»، کودکان قدرت کشف ریشه‌های بدبختی والدین را ندارند. آن‌ها والدین خود را در وضعیتی بسیار خوب و رویایی تصور می‌کنند و فهمیدن واقعیت تلخ خوشبخت‌نبودن آن‌ها سخت کودکان را وحشت‌زده و متزلزل می‌کند. جنگ و دعوا میان دو فردی که کودک بیشترین وابستگی را به آن‌ها دارد، به شدت مغشوش‌کننده است.

 

آسیب‌های کودک از اختلافات والدین

اینجا دو مسئله به‌وجود می‌آید: اول اختلافات و مشاجرات والدین سر مسائل خودشان و دوم اختلاف‌نظر بر سر مسائل تربیتی فرزندشان که پیامد هر کدام از این اختلافات برای فرزند آسیب‌زننده و پایدار است. اختلاف در روابط والدین آسیب‌های زیادی برای فرزندشان به‌همراه دارد؛ آسیب جسمی مثل تیک‌های عصبی، شب‌اداری و اختلال در خواب تا آثار روانی مثل بدبینی ، اختلالات عاطفی، اختلالات روانی و عصبی، احساس کینه و نفرت نسبت به والدین و لج‌بازی، گوشه‌گیری، آشفتگی و…

«جوزف هوپر»، پژوهشگر مسائل خانواده، معتقد است زمانی بقای یک زندگی خانوادگی برای کودک مفید است که درگیری‌ها و مشکلا‌ت اعتقادی و سلیقه‌ای والدین محسوس نباشد، زیرا درغیر این صورت دوام یک زندگی، نه‌تنها به سود کودک نیست، بلکه باعث تشدید تشویش‌های ذهنی و مشکلا‌ت روحی ‌او می‌شود.

 

اختلاف و عدم‌تفاهم والدین در شیوه تربیتی

با اینکه سطح آگاهی نسبت به سال‌های قبل بالاتر رفته است و منابع آموزشی دردسترس هر پدر و مادری قرار دارد، اما قبل از صاحب فرزند‌شدن والدین به‌جز آگاهی نیازمند سلامت روانی و مهارت و توانمندی در تربیت نیز هستند. پدر و مادری که درگیر الگوهای رفتاری نادرست یا وجود مشکلات روانی خود هستند، بدون شک نمی‌توانند فرزندی با هویت انسان موفق و با سلامت روانی خوبی پرورش دهند. پدری که هنوز تنبیه جسمانی برایش بیشترین کاربرد را در تربیت فرزندش دارد، قبل از هر چیزی باید به سطحی از سلامت و آگاهی برسد تا تغییر دیدگاهش به تربیت بهتری منجر شود. از نظر «گوردن آلپورت»، افراد سالم در سطح معقول و آگاه عمل مي‌كنند، از قيد‌و‌بندهاي گذشته آزادند و از نيروهايي كه آن‌ها را هدايت مي‌كنند نیز آگاهی دارند و مي‌توانند بر آن‌ها غلبه کنند. شخصیت‌های سالم از قید و اجبارهای گذشته آزادند و روان‌نژندها اسیر تجربه‌های کودکی خویش هستند.

آنچه شما برای تربیت فرزندتان در نظر دارید، به احتمال زیاد به تجربه شخصی شما از شیوه و عملکرد والدین خودتان، دانشی که در این زمینه دارید و احساساتی که به عنوان یک والد با آن درگیر هستید، مربوط می‌شود. مادری با مشکلات رفتاری، آینه کودک خود است و بی‌شک دختری که پرورش می‌دهد هم دچار مشکلات روحی و رفتاری خواهد بود. به فرض هم که پدر الگوی بهتر و سالم‌تری داشته باشد؛ ولی چون بر سر تربیت کودک با مادر اختلاف دارند، با جنجال هم کار به‌جایی نمی‌رسد و این اختلاف مشکل‌ساز خواهد بود.

بنابراین بهتر است مشکلات روحی و الگوهای تربیتی و رفتاری خودمان را بررسی کنیم تا در تصمیمات و اجرای مهارت‌های ارتباطی با همسر و فرزندمان موفق‌تر باشیم. تکنیک‌ها و روش‌های تربیتی فرزند‌پروری هم برای همه کودکان نتیجه یکسانی ندارد؛ پس باید تفاوت‌های فردی را هم درنظر بگیریم. همین‌طور شناخت شخصیت و نیازهای خود و همسرمان و خصوصا فرزندمان که در لایه زیرین رفتارها مخفی شده‌اند، بسیار مهم است.

وقتی کودک پنج ساله از تاریکی می‌ترسد و ناخن هم می‌جود، پدر و مادر، هر کدام با دیدن این رفتارها و با استفاده از دانش و الگوی ذهنی خود، شیوه‌ای تربیتی خود را به‌کار می‌بندند؛ مثلا مادر با کنترل و تذکر بر استرس کودکش بیشتر دامن می‌زند و پدر با برتری‌طلبی نظر دیگری دارد و ناخودآگاه با مادر مخالفت می‌کند یا راهکاری بی‌فایده ارائه می‌دهد؛ مثلا می‌گوید «باید به ناخنش فلفل بزنیم تا ناخنش را نخورد» یا «پسر من باید مرد باشد و از تاریکی نترسد»؛ اما از نظر مادر این درست نیست و اختلافی که پیش آمده، اینجا دیگر مشکل فرزندشان نیست؛ بلکه بر سر «چه کسی درست می‌گوید» است. وقتی با واقع‌بینی به‌دنبال علت این مشکل باشیم، در نهایت به این می‌رسیم که نیاز و ریشه‌اش را بیابیم. این کودک نیاز به نوازش و امنیت بیشتری دارد تا ریشه استرس در این سن کمتر شود. پس پدر و مادری که دارای سلامت روانی و پذیرش بالایی هستند، با رسیدن به این دانش به سازش و توافق هم دست می‌یابند.

یا نوجوانی که به‌تازگی سرکشی می‌کند، پدر با مادر بر سر حوزه جاه‌طلبی و نمایش بهتربودن، مشاجره می‌کنند. پدر می‌گوید «تو او را لوس کرده‌ای» و مادر می‌گوید «این رفتار را از تو یاد گرفته است» و هیچ‌یک از والدین هم این را در نظر نمی‌گیرند که خواسته فرزندشان استقلال و تایید بیشتر است؛ درواقع در این سن نیاز امنیت است که به این شکل خود را نشان می‌دهد.

والدینی که به این آگاهی رسیده‌اند، دیگر بر سر این مشاجره نمی‌کنند که مقصر کیست؛ بلکه به‌وسیله این درک و همفکری با سازش گفت‌وگو می‌کنند که چگونه نیاز فرزندشان را برطرف کنند و به‌دنبال راه‌حل مشترک با استفاده از شباهت‌های اهداف موردنظر هستند. این هماهنگی و تفاهم یکی از مهم‌ترین کلیدهای تربیت فرزند است.

اهمیت هماهنگی والدین درتربیت فرزند

  • هیچ‌وقت راجع به مشکل کودک در حضور خودش صحبت نکنید. طبق تحقیقات صحبت‌کردن در مورد مشکل کودک در حضور خودش باعث تشدید مشکل کودک می‌شود.
  • هنگام گفت‌وگو درباره این موضوع همواره این نکته را در نظر داشته باشید که شاید نظرتان اشتباه باشد و راهکار و روش والد دیگر بهتر باشد. یادتان باشد وقتی بحث و اختلافی وجود دارد، رسیدن به یک توافق صددرصد غیرممکن است.
  • مذاکره و گفت‌وگو بر سر موضوع اختلاف بدون لج‌بازی و انتظارات غیر‌منطقی برای رسیدن به یک توافق دوطرفه با اولویت‌دادن به سلامت روان کودک است.
  • داشتن توانمندی و مهارت حل مسئله و مهارت گفت‌وگو برای کمتر‌شدن اختلاف‌ بسیار کمک‌کننده است.
  • مادر اخم مي‌کند و پدر لبخند مي‌زند؛ اين فرمانده دستور حمله مي‌دهد و آن يکي دستور عقب‌نشيني. با اين وضعيت کودک هرگز نمي‌فهمد چه کاري خوب است و چه کاري بد. اين تعارض سم مهلکي براي شخصيت کودک است و او در اين خانواده هرگز احساس امنيت نمي‌کند؛ چون در هر صورت بازنده ميدان است و اين مسئله او را دچار افسردگي و اضطراب مي‌کند.
  • اگر برای انتخاب روش تربیتی اختلاف نظری هم هست، اجازه ندهید که فرزندتان از آن آگاه شود. وقتی والدین، فرزندشان را در اختلاف میان خود دخالت می‌دهند، کودک فکر می‌کند که «بابا و مامان که دو آدم بزرگ هستند، نمی‌توانند مشکل خودشان را حل کنند؛ پس چطور می‌خواهند مراقب من باشند؟» به نظر می‌رسد تنها نتیجه وارد‌کردن کودک در جروبحث‌های زن و شوهری، بی‌اعتبار‌شدن والدین است.
  • مهم است که درروابط و تصمیم‌گیری‌های خانوادگی‌مان ملاک‌هایی همچون تفاوت‌های شخصیتی، عقده‌ها، نیازها، کمبودها، انتظارات، نقش و مسئولیت را در نظر بگیریم.
  • وقتي مادر به دليلي کودک را از خوردن خوراکی محروم مي‌کند و پدر در غيبت مادر به او مجوز این کار را مي‌دهد، کودک متوجه مي‌شود که قانون مادر زياد هم جدي نيست. در اين خانواده، نه مادر و پدر اعتباري دارند و نه قانون‌هایشان. به‌عنوان پدر و مادر لازم است اصول یکسانی داشته باشيم یا حداقل جلوی کودکان وانمود کنيم که در تربيت آنان هماهنگ هستيم. اگر رفتاری توسط پدر تاييد شود و مادر آن را رد کند، در کودک تعارض به‌وجود می‌آید؛ پس بهتر است به عنوان والدين قبلا با يکديگر هماهنگ باشيم و حداقل جلوی کودکان عدم‌هماهنگي‌مان را بروز ندهيم.
  • وقتی مجبوریم اختلاف نظر در تربیت فرزندمان را در حضور خودش حل کنیم، باید با احترام و ابراز درست عقايد به تفاهم برسيم و مشكل را حل کنیم تا فرزندمان هم روش درست حل‌کردن اختلاف نظر را بیاموزد که پدر و مادرش با دو عقيده مختلف، چگونه بر سر يک مسئله به تفاهم مي‌رسند.
  • والدين گاهي به خاطر مصلحت فرزندشان خطوط قرمزي را قرار مي‌دهند و آن‌ها را از بعضي از کارها منع مي‌کنند؛ اما بچه‌ها هم سياست‌مداران خبره‌اي هستند و خيلي خوب مي‌توانند با استفاده از اختلاف سليقه والدينشان، تحريم‌ها را دور بزنند. باید حواسمان به این گونه موارد باشد!

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

پس از کلیک بر روی اشتراک لطفا صندوق ورودی یا بخش اسپم ایمیل خود را چک کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۲۵

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code