دوره‌ای برای مربی‌گری زندگی

دوره‌ای برای مربی‌گری زندگی

دکتر احمد حلت

هیچ‌چیز ثابت نبوده و همه‌چیز در حال دگرگونی و تغییر است؛اما با وجود این ، انسان‌های بسیاری هستند که تغییر را قبول ندارند و با وجودی که گذر زمان، آن‌ها را به سمت پیری و کهنسالی هل می‌دهد، اما باز هم اصرار دارند که همه‌چیز را ثابت و تکراری و حتی قابل‌پیش‌بینی و از‌قبل‌مشخص‌شده بدانند. مرغ این گروه از انسان‌های ضدتغییر، همیشه یک پا دارد و آن‌ها حتی برای کوچک‌ترین اصلاحی در دیدگاه‌های خود، انعطاف ندارند! مطمئنا این مطلب برای این قبیل انسان‌های همیشه ثابت و نامتغیر با زمان، نوشته نشده است!

فقط این دوستان توجه داشته باشند که: « اگر همیشه همان کارهای همیشگی را انجام دهیم و انتظار داشته باشیم نتیجه جدیدی عایدمان شود، این اتفاق هرگز نمی‌افتد و در بهترین حالت، همان نتایج قبلی نصیبمان می‌شود!»

مطالبی که از این پس، پیش روی شماست، از سری مطالب خودمربیگری است. بهتر است موقع خواندن، حتما یک مداد همراه داشته باشید؛ چرا که بعد از توضیح و توصیف هر مطلبی، یک‌ سری آزمون و سوال تستی و تشریحی پرسیده می‌شود که شما الزاما باید خودتان به آن‌ها جواب دهید و توجه داشته باشید که بدون خواندن دقیق سوالات و حدس پاسخ‌های احتمالی، جلو‌رفتن و مطالعه بخش‌های بعدی، بی‌فایده است؛ زیرا بخشی از مفاهیم و درس‌ها در دل سوالات پنهان شده و قسمتی از درس را که باید آموخته شود، باید خودتان کشف و توصیف کنید.

این مطالب قرار است راه و روش تغییر خودتان و دیگران را به‌صورت عملی به شما بیاموزد؛ البته تغییر برای هر فردی معنایی متفاوت دارد.

 

 

  • برای یک روان‌درمانگر، تغییر مراجع به‌معنای شفای بیماری و معالجه اوست.
  • برای یک بازاریاب، تغییر نظر مشتری به‌معنای موفقیت در فروش و سود و منفعت است.
  • برای یک استاد، تغییر دیدگاه دانشجو به‌معنای اثر‌بخشی آموزش است.
  • برای یک زن خانه‌دار، تغییر نظر همسر به‌معنای عوض‌کردن سمت عشق و توجه همسر به سمت خانه و بچه‌ها و خانواده است.
  • برای یک مدیر، تغییر دیدگاه کارکنان به‌معنای ایجاد تحول در سازمان و بسیج توان جمعی اعضای شرکت برای غلبه بر مشکلات و جلو‌زدن از رقباست.
  • برای یک مربی ورزشی، تغییر باورهای محدود‌کننده ورزشکار به‌معنای رکورد‌زدن و شکستن مرزهای قبلی است.
  • … و برای یک انسان آرزومند تعالی و پیشرفت، تغییر به‌معنای عبور از موانعی است که بقیه گمان می‌کنند شکست‌ناپذیر و عبور‌نکردنی‌اند و فتح قله‌هایی است که بقیه حتی به صعود آن هم نمی‌اندیشند.

این مباحث یک پیام روشن و شفاف دارد؛ «تغییر «شدنی» است و برای هر کسی که واقعا و با تمام وجود خواهان آن باشد، به‌راحتی دست‌یافتنی است.»

پیش‌فرض‌های بنیادین تغییر مثبت

(قسمت اول)

سوپرکامپیوتر مغز ما نیاز به یک سیستم‌عامل کارآمد دارد. پیش‌فرض‌هایی که در ادامه می‌آیند، سیستم‌عامل کامپیوتر مغز ما را از این به بعد می‌سازند.

اگر فرض کنیم مغز یک سوپر‌کامپیوتر بیوشیمیایی فوق‌مدرن است، این کامپیوتر هم مثل همه کامپیوترهای عالم، به یک سیستم‌عامل احتیاج دارد که بر اساس آن، آماده خدمت‌رسانی شود. مثلا روی کامپیوتری که این مطلب با آن تایپ شده، سیستم‌عامل «ویندوز» نصب بوده است. ویندوز محیط عاملی است که نرم‌افزارهای مختلف روی آن اجرا می‌شوند. یکی از این نرم‌افزارها هم برنامه کاربردی «word» است که این مطلب با آن تایپ شده است.

به طور مشابه، مغز ما هم نیاز به یک سیستم‌عامل دارد که نرم‌افزارهای کاربردی مختلف را روی آن اجرا کند. این سیستم‌عامل «یکسری باورهای حتما درست» است که با‌وجودی‌که دلیلی برای غلط یا درست‌بودنش نداریم، اما ما آن‌ها را به‌عنوان پیش‌فرض‌های همیشه درست، انتخاب کرده‌ایم و معتقدیم که در طول زندگی و در آینده، درستی و کارآمدی آن حتما اثبات می‌شود. با پذیرش و اجرای کامل این پیش‌فرض‌هاست که ما قادر به کنترل فرایندهای ذهن می‌شویم و می‌توانیم برنامه تغییر را تعریف کرده و از تکنیک‌ها و فنون و راهبردها برای رسیدن به اهداف دلخواه خود، استفاده کنیم. پیش‌فرض‌ها از جنس باور هستند و به‌صورت فیلترهای عصب‌شناختی اصلی کار کرده و مشخص می‌کنند ما دنیای واقعی بیرونی را چگونه ادراک کنیم. باورهای ما درباره چیزهایی که برایمان ارزشمند و مهمند و همین‌طور چیزهایی که مهم نیستند، ادراک ما را شکل می‌دهند.

نکته مهم

درون وجود شما تعدادی باورهای مزاحم و محدودکننده و ناکارآمد وجود دارد که سروکله‌زدن و کلنجار‌رفتن و گلاویز‌شدن با این باورها، تلف‌کردن وقت و انرژی است و در‌نهایت فایده‌ای هم ندارد. ما به‌جای تمرکز روی این باورهای بی‌فایده، یک سری باور جدید را با نام پیش‌فرض برای باور‌کردن شما اعلام می‌کنیم و از شما می‌خواهیم در کنار همه آن باورهای قدیمی، این پیش‌فرض‌ها را هم به‌عنوان افکار و ایده‌هایی که حتما درست هستند، قبول کنید.

در ادامه خواهید دید با تمرکز روی این پیش‌فرض‌های جدید، باورهای قدیمی به‌تدریج عقب‌نشینی می‌کنند و ساکت‌تر و ساکت‌تر می‌شوند و ضمیر ناخودآگاه شما کم‌کم متوجه بی‌فایده و آسیب‌رسان‌بودن آن‌ها می‌شود و با بی‌محلی و بی‌توجهی به این باورهای ویرانگر، به آن‌ها غذای فکری نمی‌رساند. بعد از مدتی شما می‌بینید تعداد افکار و باورهای مزاحم در وجودتان بسیار کمتر از گذشته است و ذهن شما دیگر به‌عنوان مانع بر سرراه موفقیت‌های شما عمل نمی‌کند؛ بلکه درون ذهن شما باورهایی قرار دارند که به شما در عبور از موانع و راه‌حل‌یابی برای مشکلات و صعود به مراحل عالی‌تر کمک می‌کنند. ما اسم این کار را «نورکاری» می‌گذاریم؛ یعنی به‌جای جنگیدن با باورهای تاریک و منفی و مخرب، شمع‌های نورانی جدید و مثبت و سازنده را وارد اتاق ذهن می‌کنیم. در این صورت، تاریکی خود‌به‌خود عقب می‌نشیند و ما با کاشتن نورها و روشنایی‌های بیشتر، بدون گلاویزی با تاریکی، ذهن و در‌نتیجه زندگی‌مان را نورانی کرده‌ایم.

بنیان و مبنای این مطلب یک مجموعه باورها در مورد خودتان و دنیایی است که در آن زندگی می‌کنید. ما اسم این مجموعه باورها را «پیش‌فرض» گذاشتیم؛ چرا‌که باورهایی‌اند که از قبل فرض می‌کنیم درست باشند. این پیش‌فرض‌ها به ما می‌گویند که چگونه زندگی کنیم. ممکن است بعضی از این پیش‌فرض‌ها را شما قبلا باور داشته باشید و بخشی از زندگی‌تان باشند. ممکن هم هست که یک یا چند نمونه از آن‌ها، شما را گیج کند یا فکر کنید که غیر‌واقعی‌اند. فرض کنید آن پیش‌فرض‌هایی که قبول آن‌ها برایتان مشکل است، «چیزهایی هستند که شما نمی‌دانید که نمی‌دانید!» به شما اطمینان می‌دهم که پذیرفتن این باورهای جدید باعث می‌شود که باورهای ناکارآمد و ویرانگر قبلی موجود در ذهن و وجود شما، ضعیف و عقیم می‌شوند و شما به کمک این باورها و پیش‌فرض‌های جدید می‌توانید به چیزهای شگفت‌انگیزی در مورد خودتان و دنیای اطرافتان دست پیدا کنید.

ممکن است بگویید «من متوجه اهمیت پیش‌فرض‌ها نمی‌شوم و اصلا تا‌به‌حال پیش‌فرضی نداشته‌ام»؛ اجازه دهید با چند مثال به بعضی از پیش‌فرض‌های ذهن خودمان پی ببریم؛ البته لازم است که به این سوالات پاسخ دهید:

  1. در شهری که زندگی می‌کنید کدام تیپ از آدم‌ها را قابل‌اطمینان‌تر می‌دانید؟
  2. اگر یک هفته تعطیل سراسری داشته باشیم، به نظرتان کدام شهرها برای تفریح و استراحت بهترینند؟
  3. اگر قرار است برایتان مهمان مهمی بیاید، درست‌کردن کدام غذا، آبرومندانه‌تر است؟
  4. چه تیپ آدم‌هایی برای رفاقت مناسبت‌ترند؟
  5. اگر قرار باشد سه امتحان داشته باشید که یکی از آن‌ها سخت‌تر از بقیه باشد، به نظرتان کدام امتحان اول برگذار شود، بهتر است؟

به جواب‌هایی که داده‌اید، نگاه کنید. این پاسخ‌ها، بخشی از پیش‌فرض‌های شما هستند که براساس آن‌ها، اولویت‌های زندگی‌تان را تعیین می‌کنید و کارهای عادی زندگی را شکل می‌دهید.

***

ما از داشتن پیش‌فرض در زندگی گریزی نداریم؛ یعنی هر کدام از ما، هزاران پیش‌فرض یا باور حتما درست در ذهن خودمان داریم که بر اساس آن‌ها به قضاوت و ارزیابی در مورد رفتارهای خودمان و بقیه و همین‌طور تفسیر اتفاقات دنیا دست می‌زنیم. فقط یادمان باشد پیش‌فرضی که جواب نمی‌دهد، هر چقدر هم که خوب و تحسین‌شده و پسندیده باشد، باید کنار رفته و جای خودش را به پیش‌فرضی بدهد که کارآیی دارد. پیش‌فرض مناسب، پیش‌فرضی است که خودش مشکل نمی‌شود؛ بلکه برعکس، به درد می‌خورد و گرهی را از کار ما باز می‌کند.

پیش‌فرض‌هایی که می‌خواهم برایتان بگویم را باید با تمام وجود باور کنید. حالا ممکن است یکی بپرسد که از کجا معلوم این پیش‌فرض‌هایی که می‌گویید، درست باشند و باعث بدتر‌شدن اوضاع نشوند؟

اول اینکه این پیش‌فرض‌ها، پیش‌فرض‌های علم ان‌. ال‌. پی هستند و درستی آن‌ها بارها در عمل ثابت شده است. دوم اینکه این پیش‌فرض‌ها با عقل سلیم و خرد جمعی هم جور است و چیزی نیست که خیلی عجیب و غریب باشد. خود شما هم با کمی تامل و دقت متوجه درست‌بودن آن‌ها می‌شوید.

 

در مطالب بعد، ۲۰ پیش‌فرض‌ زیر را به تفصیل بررسی می‌کنیم:

پیش فرض‌هایی در مورد پردازش ذهن

  1. نقشه یک ساختمان، با خود ساختمان فرق دارد و یکی نیست!
  2. انسان‌ها بر اساس نقشه‌های درونی‌شان پاسخ می‌دهند.
  3. معنا به بافت و زمینه وابسته است.
  4. ذهن و بدن دو روی یک سکه‌اند و روی هم تاثیر دوسویه و جدایی‌ناپذیر دارند.
  5. تجربیات ساختار دارند و با تغییر ساختار، تجربه‌ها عوض می‌شوند.
  6. به نقشه ذهنی انسان‌های دیگر از دنیا، احترام بگذاریم.

پیش‌فرض‌هایی در مورد رفتار یا پاسخ‌های انسان

  1. آدم‌ها با رفتارشان یکی نیستند و ما چیزی بیشتر از رفتارمان هستیم.
  2. پشت هر رفتاری، یک هدف مثبت قرار دارد.

پیش‌فرض‌هایی در مورد تبادل پیام

  1. ما نمی‌توانیم تبادل پیام نداشته باشیم.
  2. معنای تبادل پیام در پاسخی است که دریافت می‌شود.
  3. چیزی به نام شکست وجود ندارد و فقط بازخورد داریم.
  4. بیشترین اثرگذاری متعلق به انعطاف‌پذیرترین عضو سیستم است.

پیش‌فرض‌های یادگیری / انتخاب / تغییر

  1. آدم‌ها همه منابع درونی مورد‌نیاز را برای موفقیت دارند.
  2. انتخاب‌داشتن بهتر از انتخاب‌نداشتن است.
  3. آدم‌ها موقع عمل از بین گزینه‌های در اختیار، بهترین را انتخاب می‌کنند.
  4. اگر کسی بتواند کاری را انجام دهد، بقیه هم می‌توانند.
  5. تغییر می‌خواهی، انعطاف‌پذیر باش.
  6. برای هر مشکلی، راه‌حلی وجود دارد.
  7. شما مسئول ذهنتان هستید و در نتیجه مسئول نتایج آن.
  8. دانستن تنها، تغییر ایجاد نمی‌کند و این عمل و اقدام است که تفاوت ایجاد می‌کند.

 

ادامه دارد…

 

توضیح: این مطلب در شماره ۳۷۵ مجله موفقیت منتشر شده است. دکتر احمد حلت در یک سلسله مطلب دنباله دار به موضوعات مرتبط به هم پرداخته که سایت موفقیت اقدام به بازنشر آن کرده است. برای تهیه و مطالعه شماره‌های پیشین مجله موفقیت از این لینک و همچنین از طریق سایت‌های طاقچه، فیدیبو، ماناکتاب وفروشگاه موفقیت اقدام کنید.

 

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

We keep your data private and share your data only with third parties that make this service possible. Read our Privacy Policy.

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۴

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *