زندگی, کسب و کار

خسیس بازی علمی

وقتی 12 یا 13 سالم بود یک‌بار بعد از اینکه خانم معلم نمره­ها را داد، رفتم سراغ یکی از بچه­ها و گفتم: «می‌گی اینجا رو چطوری تونستی حفظ کنی؟» اونم نه گذاشت و نه برداشت و آخرش گفت: «همون‌جوری که الآن من 20 شدم و تو 17» می­دانید من هیچ‌وقت قیافه آن روز خودم را یادم نمی­رود. یعنی درست است که نمی­توانستم قیافه ­خودم را ببینم، ولی آن حس وارفتگی و استیصال هنوز هم خوب یادم هست. راستش را بخواهید بعد از آن هم خیلی توی روش درس‌خواندنم تغییر ندادم. تا همین امروز هم دقیقه‌نودی مانده­ام و اگر باز هم فرصت نصیبم بشود، سر خیلی از کلاس‌ها با خودم کتاب داستان می­برم و یواشکی می­خوانم. این خاطره را هم تعریف کردم تا بگویم از این بلاها توی مدرسه سر همه آمده است. همه ما به تور بچه­هایی خورده­ایم که نه فقط جزوه­هایشان را به آدم قرض نمی­دهند که اگر چیزی هم بلد باشند، اصلا نم پس نمی‌دهند. به‌هرحال همه ما سر 25صدم نمره رقابت داشتیم و 25صدم این‌ورتر یا آن‌ورتر زندگی ما را از این‌رو به آن‌رو می­کرد. ما با هم رقابت علمی داشتیم و ازآنجایی‌که توی جنگ همه‌چیز مجاز است هم خسیس می­شدیم هم دروغگو و هم متقلب. خیلی طول کشید تا فهمیدیم آدم وقتی تلاش می­کند چیزی را به کسی درس بدهد ،تازه متوجه اشکال‌های خودش می­شود و مطلب برایش جا می­افتد. خسیس­بازی علمی چیزی به آدم اضافه که نمی­کند که هیچ، بلکه کم هم می­کند. درواقع همه‌چیز را همه‌کس دانند و فقط با یک‌کاسه‌کردن دانش است که می­توان رشد کرد. هیچ دانشمندی تنها و در انزوا به اوج نرسیده و همه به‌قول‌معروف روی شانه غول‌های قبل از خودشان ایستاده­اند.

خسیس ­بازی مالی

خدابیامرز آقای منوچهر نوذری سال‌ها در برنامه صبح­های جمعه نقش یک آدم خسیس و ناخن­خشک را به نام آقای دست‌و‌دلباز اجرا می­کرد. این بنده خدا آن‌قدر خسیس بود که آدم وحشت می­کرد. خانمش از دستش عذاب می­کشید و فامیلش را فراری داده بود. نمونه فرنگی این آقا هم لابد اسکروچ است. همان اردکی که شب کریسمس بالاخره متحول ­شد و مال‌واموالش را بذل و بخشش ­کرد. خسیس عموما به کسی می­گویند که دودستی به پول می­چسبد، طوری که انگار پولش به جانش بسته است. این‌هایی که معتقدند پول چرک کف دست است و همان‌طور که می­آید، همان‌طور هم می­رود، از دید یک آدم خسیس یا دیوانه­اند یا بی­تجربه. پول، مرکز دنیای یک خسیس است. اگر از پول‌هایش چیزی کم بشود، احساس عدم امنیت می­کند و عصبی می­شود. پول برای یک آدم خسیس مهم‌تر از تفریح، خانواده و حتی سلامتی است. ساده بگویم، خسیس­ها پول را برای خود پول دوست دارند، نه برای همه کارهایی که پول می­تواند یا ممکن است برای ما بکند. گشتن با یک آدم خسیس به چند دلیل سخت است. اصل پول خرج کن، راحت زندگی کن! جایی در زندگی آدم خسیس ندارد. به همین خاطر به خودش و شما سخت می­گیرد تا مبادا ناچار به خرج‌کردن شود. ممکن است بگویید خب ما به‌جای او دست‌به‌جیب می­شویم و جورش را می­کشیم. اما این کار هم حدی دارد و بالاخره یک روزی این وظیفه مادرخرجی ابدی شما را خسته می­کند و از نفس می­اندازد. ایراد دیگر آدم‌های خسیس این است که مدام پول‌پول می­کنند. آن‌قدر حرف از بی­پولی، پول‌درآوردن و صرفه­جویی می­زنند که شما هم رفته‌رفته احساس فقر می­کنید. یاد قسط‌های عقب‌افتاده وامتان می­افتید و حتی سراغ پیداکردن یک کار بهتر می­روید. ولی نکته اینجاست که مشکل آدم‌های خسیس با پول بیشتر حل نمی­شود. پول بیشتر به‌جای اینکه برای یک آدم خسیس حس راحتی و امنیت بیاورد، دغدغه­های ذهنی­اش را بیشتر می­کند.

خسیس ­بازی رفتاری

منظورم همه آن‌هایی است که به زور باید دو کلمه حرف از دهنشان بیرون کشید. تصور کنید 10 دقیقه تمام دارید با آب‌وتاب ماجرایی را برای دوستتان تعریف می­کنید؛ وقتی تمام شد، با چشم‌های درخشان، گونه­های برافروخته و دهن نیمه‌باز منتظر واکنش او هستید؛ دوستتان درمقابل چه‌کار می­کند؟ هیچ! سرش را یکی دوبار خیلی آرام تکان می­دهد و بعد هم اگر خیلی خاطر شما را بخواهد، می­گوید: «هوم!» در نمونه­ای دیگر فکر کنید که یک روز سر زمستان سوار تاکسی شده­اید. همین‌طور که دارید با دقت در تاکسی را طوری که نه خیلی محکم بسته شود و نه نیمه‌باز بماند، به هم می­زنید و رو به آقای راننده می­گویید: «سلام!» تازه بعضی‌وقت‌ها به یک سلام خالی هم اکتفا نمی­کنید وکلی دنباله آویزانش می­کنید تا نشان بدهید نه فقط خیلی مودبید، بلکه از پیداکردن تاکسی توی آن سرما و آن‌وقت روز خیلی هم خوشحالید. آقای راننده درعوض چه می­کند؟ هیچ! دنده را عوض می­کند. به این ترتیب سلام شما روی هوا درست یک جایی بین داشبورد و شیشه جلو یخ می‌زند و از دهن می­افتد! نمونه آخر مواقعی است که نیم ساعت تمام یک گوشه چمباتمه می­زنید و یک پیامک خیلی بلند می­نویسید که دو خط اولش منطقی، وسطش طنز و آخرش احساسی است. بعد هم یکی‌دو پیامک در توضیح پیامک اول می­نویسید و می­فرستید. 10 دقیقه­ای هم منتظر می­شوید ولی خبری از جواب نیست که نیست. دلتان را به دریا می­زنید و یک علامت سوال می­فرستید و بالاخره بعد از حدود 50 دقیقه تایپ و انتظار، جواب از راه می­رسد، فقط یک «اوکی» خالی! ناصرخسرو قبادیانی بی­جهت نگفته است که هرگز نشود خسیس و کاهل
اندر دو جهان به خیر مشهور!

خسیس ­بازی هنری

عزیزم شما زحمت کشیدی 90 دقیقه فیلم ساختی، خب توی 30 ثانیه، آخرش را هم تعریف می­کردی. الآن این آقاهه مرد یا نجاتش دادن؟ یعنی واقعا این‌قدر نگاتیو حروم می­شه؟! کادر فیلم­برداری خسته می­شن؟! از شما چیزی کم میاد؟! چرا تهش رو نمی­سازین؟! مثلا فکر کنین فردوسی سهراب رو همین‌جور خونین و مالین وسط معرکه ول می­کرد و هیچ‌کس هم نمی­فهمید که بالاخره نوش­دارو به موقع رسید یا نه؟ عجم زنده می­شد به این پارسی؟! یا اون دوست عزیزی که تابلوی نقاشی­اش، اول تا آخر یه مربع زردرنگه. خب البته شما هنرمندی و ما هم از هنر مدرن هیچ‌چیز نمی­دونیم ولی لااقل یه خط؟ سه تا نقطه؟ همین‌جور یه مربع زرد خالی؟! نه به قدیم که شعرا وقتی می­خواستن ماجرای لیلی و مجنون رو تعریف کنن، 153 بیت می­سراییدن و تازه می­رسیدن به اون جایی که مجنون اسم لیلی رو می­شنوه و بعد از 703 بیت برای اولین‌بار می­بیندش، نه به الان که اون عزیز سر جمع 12 کلمه در سه خط می­نویسه و اسمش رو می­گذاره شعر یا دقیق‌تر بگم «هایکو». این مثال‌ها همه برای شوخی بودند. شاید آدم‌ها بتوانند در محبت‌کردن و توجه نشان‌دادن نسبت به اطرافیانشان خِساست به خرج بدهند. شاید دوست نداشته باشند پول‌هایشان را از بانک بیرون بکشند و با آن اسباب شادی خودشان و دوروبری­هایشان را فراهم کنند. شاید برای کسی وقت نداشته باشند و به‌زحمت یک کلمه حرف از دهانشان خارج شود، ولی فکر نکنم بشود کسی را پیدا کرد که در نشان‌دادن هنر و استعدادش خسیس باشد. همه‌چیز در هنر باید تمام‌وکمال باشد. حتی جزئیات هم اهمیت دارند. گاهی برای ساخت یک اثر هنری سال‌های درازی از عمر و مقدار زیادی از سرمایه یک هنرمند و حتی سلامتی­اش، عاشقانه هزینه می­شود. هیچ هنرمندی نیست که بگوید برای یکی از کارهایش از‌روی‌عمد کم گذاشته و خسّت به خرج داده است. لطف دنیای هنر هم همین است. هر اثری در آن، حتی ناشیانه­ترین آثار هم تلاشی برای کامل‌ترین‌بودن است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code