باورهای نادرست در مورد کاهش وزن

باورهای نادرست در مورد کاهش وزن

کاملیا اخگرژند

هنگامی که در اتاق مشاوره باز شد، خانمی را دیدم حدودا ۳۵-۳۶ ساله و بسیار مضطرب. او سلام کرد، با عجله روی مبل اتاق نشست و بدون اینکه نگاهی به من بیندازد، دستش را در کیفش برد و چند برگ کاغذ درآورد؛ سپس با همان نگاه مضطرب به طرف من برگشت و گفت: «من ۷-۸ سال است که تمام تلاشم را می‌کنم که وزنم کاهش یابد و در این مدت هم توصیه‌های زیادی را از دوستان و اطرافیانم شنیده‌ام. طی این مدت، گاهی وزنم کم می‌شد، اما پس از مدتی دوباره به وزن اولم یا حتی بالاتر بازمی گشتم؛ تا اینکه امروز اینجا آمدم تا شما به سوالاتم پاسخ بدهید» و بعد شروع کرد به پرسیدن سوال: «آیا این درست است که برای رسیدن به وزن ایده‌آل، هر چیزی را که دوست دارم، بخورم، اما بعد از آن ورزش کنم؟» به او پاسخ دادم: «قطعا درست نیست؛ زیرا اضافه ‌وزن و چاقی الان شما نتیجه‌ای است که به‌خاطر سبک زندگی ناسالمتان می‌بینید؛ گرچه اختلالات هورمونی، برخی بیماری‌ها یا مصرف برخی داروها می‌تواند سبب اضافه‌وزن شود که می‌بایست هر کدام بررسی شود. بنابراین تا سبک غذا‌خوردن شما اصلاح نشود، فقط ورزش به‌تنهایی کافی نخواهد بود و به قول معروف ۷۰% بدن شما در آشپزخانه ساخته می‌شود و ۳۰% در باشگاه که این موضوع اهمیت تغذیه سالم را نشان می‌دهد.»

سپس او پرسید: «رژیم‌های غذایی که حاوی تنها یک ماده غذایی هستند (مثل رژیم سیب یا شیر یا …) چطور؟» به او گفتم: «این نوع رژیم‌ها برای کاهش وزن سریع، مخصوصا وقتی می‌خواهید برای مراسم‌ مهمی مثل عروسی و .. کاهش وزن پیدا کنید، جوابگو هستند».

اما سوالاتی از این قبیل من را به شدت ناراحت می‌کنند. آیا واقعا هدف ما از کاهش وزن باید این باشد که در فلان مهمانی لاغر به نظر برسیم یا فلان فامیلمان که بعد از مدت‌ها ما را می‌بیند، بگوید «وای! چقدر لاغرتر از دفعه قبل شده‌ای!» پس سلامتی ما کجای این قضیه جای می‌گیرد؟ همیشه به یاد داشته باشیم که ما می‌خواهیم به تناسب اندام برسیم که زندگی سالم‌تری داشته باشیم، نه به دلیل چشم‌و‌هم‌چشمی. مسلما رژیم غذایی باید متنوع باشد و همه گروه‌های غذایی مثل نان و غلات، میوه‌ها، سبزیجات، گوشت‌ها و لبنیات را به مقدار کافی داشته باشد، زیرا ترکیب همه این مواد موجب می‌شوند که انرژی، ویتامین‌ها و مواد معدنی لازم برای بدن فراهم شود. بدن ما برای درست کار‌کردن به تمامی این گروه‌های غذایی نیاز دارد، نه فقط یک ماده غذایی خاص. این نکته را همیشه به یاد داشته باشید که کاهش وزن نرمال در هفته بین ۵/۰ تا ۱ کیلوگرم است و کاهش وزن‌های غیرطبیعی در یک هفته ناشی از کاهش آب بدن است، نه کاهش بافت چربی!

 

 

این خانم بعد از یک سکوت معنا‌دار اجازه گرفت که سوال بعدی را بپرسد و ادامه داد: «این دیگر درست است که می‌گویند برای کاهش وزن باید نان و برنج (کربوهیدرات‌ها) را از رژیم غذایی حذف کرد؟» یقینا پاسخ این سوال هم منفی است. ابتدا باید بدانید که کربوهیدرات‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند: کربو‌هیدرات‌های ساده مانند قند، شکر، شیرینی، شکلات و … و کربوهیدرات‌های پیچیده مانند نان و برنج. برای کاهش وزن نیاز به محدودیت کربوهیدرات‌های ساده داریم و هیچ‌گاه نباید کربوهیدرات‌های پیچیده از رژیم غذایی حذف شوند، زیرا کربوهیدرات‌های پیچیده منبع غنی از ویتامین‌‌های گروه ب هستند و اگر از انواع سبوس‌دار آن‌ها استفاده شود، مانند نان‌های سبوس‌دار و برنج قهوه‌ای، منبع خوبی از فیبرها هم هستند. در واقع حذف کربوهیدرات‌ها سبب افزایش مصرف پروتئین‌‌ها و چربی‌ها می‌شوند که این مسئله خوب نیست. توصیه می‌شود ۵۰ تا ۵۵‌% کل انرژی بدن از کربوهیدرات‌ها تامین شود.

او دوباره نگاهی به من انداخت؛ گویی متوجه شده بود که برای یک کاهش وزن اصولی و سالم می‌بایست از مشاوران و متخصصان تغذیه کمک می‌گرفته نه از همسایه و دوست و آشنا! او کاغذهایش را ورق زد و ادامه داد: «من گاهی فقط ناهار می‌خورم و به جای شام حجم زیادی میوه مصرف می‌کنم؛ اینکه ضرر ندارد؟ چون حداقل می‌دانم میوه‌ها سرشار از ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها هستند!» مجددا به او پاسخ دادم: «متاسفانه باید بگویم اشتباه می‌کنید! درست است که میوه‌ها سرشاز از ویتامین‌ها و آنتی‌اکسیدان‌ها هستند، اما بدانید هر واحد میوه ۶۰‌کیلوکالری انرژی دارد و افزایش دریافت آن موجب افزایش کالری دریافتی می‌شود؛ ضمنا مصرف حجم زیادی از میوه در هر روز ریسک ابتلا به کبد چرب را افزایش می‌دهد. پس حتی مواد غذایی خوب هم باید متعادل مصرف شوند و توصیه برای مصرف میوه، دو تا سه واحد در روز است.

پس از آنکه صحبت‌هایم تمام شد، نگاهی به او انداختم؛ کلافه به نظر می‌رسید و مدام روی مبل جابه‌جا می‌شد. از او پرسیدم: «سوال دیگری نداری؟» و او پاسخ داد: «یک سوال دیگر هم در گوشه ذهنم هست؛ اینکه ادعا می‌شود که رژیم‌های غذایی خاصی هستند که سبب لاغری موضعی می‌شوند، درست است؟»

حالا دیگر من کلافه شده بودم و به این فکر می‌کردم که چگونه افراد غیر‌حرفه‌ای و نابلد، فقط برای تجارت خودشان این‌گونه تبلیغات کذب را انجام می‌دهند و افسوس خوردم که چرا کسانی که می‌خواهند برای کاهش وزن اقدام کنند، تحقیقات بیشتری انجام نمی‌دهند یا به تحصیل‌کرده‌های این رشته مراجعه نمی‌کنند؟! سریع فکرم را جمع کردم و پاسخ دادم: «به هیچ عنوان ما لاغری موضعی با رژیم غذایی نداریم. در واقع رژیم‌های غذایی هوشمند نیستند که بروند و قسمتی که تجمع چربی بیشتری دارند را لاغر کنند و به بقیه قسمت‌ها کاری نداشته باشند! رژیم غذایی برای کاهش وزن، کل بدن را لاغر می‌کنند و افراد برای فرم‌دهی به بدنشان می‌بایست در کنار رژیم‌های غذایی، ورزش مناسبی را هم انجام دهند.»

****

هنگامی‌که از مراجعه‌کننده‌ام خداحافظی کردم، این موضوع فکرم را مشغول کرد که چقدر در جامعه باورهای نادرست تغذیه‌ای وجود دارد؛ یکی دیگر از این باورهای اشتباه، مصرف مغزها است. در این مورد عمدتا افراد به دو گروه تقسیم می‌شوند: یکسری معتقدند مغزها خیلی خاصیت دارند و در مصرف آن‌ها افراط می‌کنند و یک عده معتقدند مغزها خوب نیستند و به‌دلیل محتوای چربی که دارند، آن‌ها را از رژیم غذایی خود حذف می‌کنند. به نظر شما باور درست کدام است؟ در حقیقت مغزها سرشار از اسیدهای چرب غیراشباعی هستند که سبب کاهش کلسترول بد (LDL) و کاهش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شوند؛ اما این نکته را به خاطر داشته باشید که مغزها کالری بالایی دارند و باید در حد اعتدال مصرف شوند و بهتر است از مغزهای خام در رژیم غذایی خود استفاده کنید نه مغزهای شور!

 

 

رفتار اشتباه و رایج دیگری که خیلی در میان مراجعه‌کننده‌هایم مشاهده کرده‌ام، حذف وعده‌های غذایی برای کاهش وزن است. آیا می‌دانید در این حالت چه اتفاقی در بدن می‌افتد؟ وقتی شما وعده‌های غذایی خود را حذف می‌کنید، بدن فکر می‌کند در شرایط روزه‌داری و بی‌غذایی به سر می‌برد؛ در‌نتیجه برای صرفه‌جویی، متابولیسم خود را کاهش می‌دهد و وقتی شما وعده غذایی بعدی را مصرف می‌کنید، بدن تمام توان خود را به کار می‌گیرد که حداکثر آن را جذب کند؛ به علاوه آنکه حذف یک وعده غذایی سبب پرخوری در وعده غذایی بعدی می‌شود؛ بنابراین با این رفتار، نه‌تنها لاغر نمی‌شوید، بلکه ممکن است دچار اضافه‌وزن هم بشوید. پس زمان این فرا رسیده که توصیه مصرف وعده‌های غذایی در حجم کم و دفعات بیشتر را جدی‌تر بگیرید.

یک باور اشتباه دیگر در مورد مصرف شکر قهوه‌ای و سفید است. تفاوت میان این دو چیست؟ شکر قهوه‌ای یا شکر خام تحت فرایند تولید کمتری قرار می‌گیرد و حاوی «ملاس» است؛ به همین علت مواد معدنی بیشتری دارد. اما شکر سفید تحت فرایند بیشتری قرار می‌گیرد و ملاس از آن خارج می‌شود. شکر قهوه‌ای چون حاوی ملاس و آب است، غلظت کمتری نسبت به شکر سفید دارد و تنها در هر گرم ۲۳/۰ کالری کمتری نسبت به شکر سفید دارد؛ بنابراین در مصرف شکر قهوه‌ای هم نباید زیاده‌روی کرد و نمی‌توان آزادانه از آن در رژیم غذایی خود استفاده کرد.

 

 

 

 

امیدوارم با خواندن این مطالب و بالا‌رفتن آگاهی‌های تغذیه‌ای، باورهای نادرست شما هم اصلاح شوند.

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

We keep your data private and share your data only with third parties that make this service possible. Read our Privacy Policy.

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۷

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *