این یک امتحان جدی است

دکتر احمد حلت

 

در مطالب پیش دوره‌ای را برای مربی‌گری زندگی آغاز کردیم. حالا نوبت تشریح یکسری مفاهیم و یک آزمون است که در انتهای این مطلب خواهید خواند.

 

پیش‌فرض اول: نقشه یک ساختمان، با خود ساختمان یکی نیست!

مطلبی که پیش روی شماست از سری مطالب خودمربیگری است. موقع خواندن، حتما یک مداد همراه داشته باشید؛ چرا که شما الزاما باید خودتان شخصا سوالات را جواب دهید و توجه داشته باشید که بدون خواندن دقیق سوالات و حدس پاسخ‌های احتمالی، جلو‌رفتن و مطالعه بخش‌های بعدی بی‌فایده است؛ زیرا بخشی از مفاهیم و درس‌ها در دل سوالات پنهان شده است. در قسمت قبل گفتیم که درون وجود شما یک سری باورهای مزاحم و محدودکننده و ناکارآمد وجود دارد که سروکله‌زدن و کلنجار‌رفتن و گلاویز‌شدن با آن‌ها، وقت و انرژی تلف‌کردن است و در‌نهایت فایده‌ای هم ندارد. ما به جای تمرکز روی این باورهای بی‌فایده، یک سری باور جدید را در مورد خودتان و دنیایی که در آن زندگی می‌کنید، با نام «پیش‌فرض» برای باو‌کردن اعلام می‌کنیم و از شما می‌خواهیم در کنار همه آن باورهای قدیمی، این پیش‌فرض‌ها را هم به عنوان افکار و ایده‌هایی که حتما درستند، قبول کنید.

 

مهم نیست نقشه‌ای که از خانه‌تان دارید، چقدر دقیق است یا چه رنگی است؛ مهم این است که نقشه یک سرزمین، هیچ‌وقت نمی‌تواند با خود آن سرزمین یکی باشد. همین اول کار باید این را به عنوان یک باور بنیادین و یک پیش‌فرض همیشه درست، قبول کنیم، چون کل این سلسله از مقالات، به همین پیش‌فرض اول وابسته است!

تعجب کردید؛ نه؟بگذارید با یک آزمون شروع کنیم. این جملات را بخوانید و با «بله» یا «خیر» به آن‌ها پاسخ دهید:

  1. تصویری که هر فردی از دنیا در ذهن خود دارد، شبیه نقشه‌ای است که از یک ساختمان ترسیم می‌شود و نقشه ذهنی(معروف به سوژه) با واقعیت بیرونی        ( معروف به آبژه) یکی نیست.
  2. مطالبی که یک نویسنده در کتابش می‌نویسد، نقشه ذهنی اوست و الزاما با واقعیت دنیا، یکی نیست.
  3. فیلم‌ها و سریال‌هایی که درسینماهای سراسر دنیا و شبکه‌های تلویزیونی پخش می‌شوند، از جنس نقشه‌های ذهنی‌اند و با واقعیت یکی نیستند.
  4. درس‌هایی که استاد شنا در استخر در مورد روش شنا‌کردن ارائه می‌دهد، شبیه نقشه است. همه درس‌ها و کتاب‌ها و فیلم‌های آموزش شنا عین نقشه ساختمانند و شنا‌کردن واقعیتی متفاوت از این نقشه‌هاست.
  5. همه پیامک‌ها و نامه‌های عاشقانه و جملاتی که دلداده‌ها در وصف عشق خود خطاب به معشوق می‌گویند و می‌نویسند، نقشه ذهنی آن‌هاست و با واقعیت عشق فرق دارد.
  6. هر انسانی به‌خاطر تفاوت فرهنگ و نژاد و سبک زندگی و اتفاقاتی که در زندگی خود تجربه کرده، به نقشه ذهنی خاص و منحصر‌به‌فردی دست یافته که با نقشه ذهنی دیگران فرق می‌کند.
  7. نقشه‌های ذهنی هستند که تعیین می‌کنند کدام کارها درست و کدام‌ها نادرستند و چه چیزهایی باید حذف و نادیده گرفته شوند و چه چیزهایی بیشتر به چشم آیند.
  8. برای اینکه بتوانیم به درون ذهن و روان انسانی راه پیدا کنیم، تنها راه ورود از طریق نقشه ذهنی اوست.
  9. نقشه‌های ذهنی آدم‌ها، همواره ثابتند و قابل‌تغییر نیستند.
  10. یک انسان تنها زمانی می‌تواند روی فرایند و ساختار ذهن خود کنترل داشته باشد که نقشه ذهنی خویش و شیوه شکل‌گیری آن را درک کند.
  11. علت تفاوت آدم‌ها با یکدیگر، تفاوت نقشه ذهنی آن‌هاست.
  12. اگر بتوانیم عین نقشه ذهنی یک نفر را در ذهن خود پیاده کنیم، دنیا را عین او می‌بینیم.
  13. آدم‌ها از طریق نقشه ذهنی خود با هم تماس برقرار کرده و ارتباط می‌گیرند.
  14. اطلاعات مورد نیاز برای ساخته‌شدن و به‌روز‌رسانی نقشه ذهنی آدم‌ها از طریق حواس پنج‌گانه و همینطور قوه تخیل و تجسم خلاق آن‌ها تامین می‌شود.
  15. نقشه‌های ذهنی را می‌توان با شبیه‌سازی حواس پنج‌گانه و به کمک قوه تخیل و تجسم خلاقانه، تغییر داد.
  16. علت اینکه از یک اتفاق واحد انسان‌ها، برداشت‌های متفاوتی دارند، اختلاف نقشه ذهنی آن‌هاست.
  17. نقشه ذهنی همه اعضای یک خانواده عین هم است.
  18. هر چه استعداد فرد در اصلاح و بازنگری نقشه ذهنی‌اش بیشتر باشد، او انعطاف‌پذیرتر است و در مقابل مشکلات بیشتر دوام می‌آورد.
  19. نقشه‌های ذهنی ما ممکن است برای دیگران بی‌معنا باشد.
  20. انسان‌ها بر اساس نقشه ذهنی‌شان به آنچه رخ می‌دهد، واکنش نشان می‌دهند.
  21. تمام تلاش ما در این دوره این است که هنر تغییر نقشه ذهنی خود و دیگران را در زمان و مکان مناسب یاد بگیریم.
  22. ذهن تنها از طریق نقشه‌های ذهنی می‌تواند دنیا را برای خودش معنا‌دار کند و برای ذهن، بدون نقشه، رسیدن به هیچ هدفی ممکن نیست.
  23. این حقیقت که با وجود داشتن نقشه و برنامه‌ریزی دقیق در زندگی، باز هم با موانعی برخورد می‌کنیم که قبلا پیش‌بینی نمی‌کردیم، نشان می‌دهد که نقشه با واقعیت یکی نیست.
  24. با یک نقشه واحد و ثابت نمی‌توان در همه زمینه‌ها به موفقیت رسید. به جای تعصب روی حفظ یک نقشه ثابت، باید هنر انعطاف‌پذیری و تغییر به‌موقع و به‌جای نقشه ذهنی را یاد گرفت.
  25. بخش اعظم نقشه های ذهنی به صورت ناهشیار و در بخش ضمیر ناخودآگاه ترسیم و حفظ می‌شوند.
  26. با قبول پیش‌فرض «نقشه با سرزمین فرق می‌کند»، ما به طور غیر‌مستقیم پذیرفته‌ایم که برای انجام‌دادن هر کاری یا رسیدن به هر چیزی، نیازمند نقشه هستیم.
  27. ما با نقشه دیگران می‌توانیم به هدفمان برسیم و لازم نیست هر کسی برای آنکه بتواند به هدف خود برسد، حتما از نقشه خود استفاده کند.
  28. چیزی به نام نقشه ذهنی بهتر نداریم. در رابطه با جهان، هر شخصی نقشه ذهنی خودش را دارد و نقشه ذهنی هیچ‌کس «واقعی‌تر» یا «درست‌تر» از دیگری نیست.
  29. در برخورد با واقعیت زندگی، داشتن نقشه دقیق و نزدیک به واقعی الزامی نیست؛ بلکه خردمندانه‌ترین و بهترین نقشه، نقشه‌ای است که نیرومندترین و خردمندانه‌ترین انتخاب‌ها را برای فرد ایجاد ‌کند.
  30. انسان‌ها بهترین گزینه را از میان گزینه‌هایی انتخاب می‌کنند که نقشه ذهنی‌شان نسبت به جهان، امکانات و توانمندی‌های آن‌ها، آن گزینه را در اختیارشان قرار می‌دهد. هر رفتار یک فرد، هر قدر هم از دید نقشه ذهنی بقیه، احمقانه، عجیب یا شیطانی به نظر برسد، برای خود آن فرد بهترین انتخاب در آن زمان بوده است.
  31. به محض دست‌کاری‌شدن نقشه ذهنی افراد، در باورها، توانمندی‌ها، رفتارها و محیط زندگی آن‌ها تغییر مثبت یا منفی ایجاد می‌شود.
  32. به‌خاطر ساختار طراحی وجودمان، ما آدم‌ها هیچ‌وقت قادر به درک واقعیت بیرونی یا عینی نیستیم و فقط می‌توانیم برداشت ذهنی خود را از واقعیت درک کنیم. واقعیت واقعی برای ما آدم‌ها، دست‌نیافتنی است.
  33. ما جهان اطرافمان را از طریق حواس پنج‌گانه و قوه تخیل و تجسم خود تجربه می‌کنیم و واکنش و پاسخی که می‌دهیم هم از طریق همین سیستم‌هاست؛ در‌نتیجه این نقشه‌های ذهنی ما از واقعیت است که تعیین می‌کند چطور عمل و رفتار کنیم. آدم‌ها به نقشه ذهنی خود از واقعیت پاسخ می‌دهند، نه به خود واقعیت.
  34. اکثر اوقات این واقعیت عینی (یا آبژه ها و اشیاء) نیست که آدم‌ها را محدود می‌کند یا برعکس، باعث عالی و توانمند‌شدنشان می‌شود؛ بلکه این نقشه‌های ذهنی آدم‌ها از واقعیت است که تعیین می‌کنند یک فرد عالی یا شکست‌خورده شود.
  35. نقشه‌های ذهنی از اجزای مشابه و قابل‌پیش‌بینی تشکیل شده‌اند. این اجزا شبیه سنگ و آجرهایی هستند که با کنار هم قرار‌گرفتن به شکل‌هایی متفاوت، نقشه‌های ذهنی مختلف را تولید می‌کنند؛ بنابراین نقشه‌های ذهنی یا همان برداشت‌های آدم‌ها نسبت به واقعیت زندگی، با یک تغییر چیدمان ساده، قابل عوض‌شدن است.
  36. با وجودی که نقشه ذهنی و واقعیت دنیا با هم یکی نیستند، اما با یکدیگر ارتباط تنگاتنگ و مستقیم دارند.
  37. از یک نقشه همه‌جا می‌توان استفاده کرد. نقشه تهران به درد اصفهان هم می‌خورد!
  38. یک نقشه ممکن است در زمان و مکان خاصی جواب دهد، اما در زمان‌ها و مکان‌های دیگر مخرب و ناکارآمد باشد. مثلا برای یک کودک بیرون‌نرفتن از خانه به‌تنهایی، الگوی رفتاری مفید و ایمنی است، اما فرد بزرگسالی که با همین نقشه ذهنی اصرار دارد حتما همراه بزرگ‌تر از منزل بیرون رود، ناکارآمد است.
  39. چیزی به نام نقشه ذهنی بد نداریم. نقشه‌های ذهنی یا به‌دردبخور و کارآمدند یا بی‌فایده و به‌دردنخور! حق نداریم روی نقشه‌های ذهنی دیگران برچسب بد و منفی بزنیم و آدم‌ها را به‌خاطر نقشه‌های ذهنی‌شان سرزنش کنیم. یک نقشه مفید، نقشه‌ای است که ما را در یافتن راه برای رسیدن به خواسته‌مان، کمک کند.
  40. برای تحت‌تاثیر قرار‌دادن دیگران باید از نقشه ذهنی آن‌ها شروع کنیم.

 

حالا قبل از اینکه سراغ پاسخ‌نامه بروید، ادامه مطلب را بخوانید

ما آدم‌ها فکر می‌کنیم تصور و تصویر و تجسمی که از دنیای روبه‌روی خودمان و از زندگی داریم، همان چیزی است که در واقعیت وجود دارد! حال آنکه این‌طور نیست؛ تصور و برداشت و دیدگاه ما از زندگی با واقعیت زندگی یکی نیست؛ همان‌طور که نقشه یک چیز با خود آن چیز هیچ‌وقت یکی نیست!

ما انسان‌ها نقشه‌نگر هستیم و بیشتر از خودِ واقعیت، نقشه‌هایی که از واقعیت در ذهن داریم، برایمان اهمیت دارند. اساسا انسان‌ها مطابق با نقشه ذهنی خود از واقعیت عمل می‌کنند و واکنش نشان می‌دهند و به خود واقعیت کاری ندارند. هدف ما عوض‌کردن نقشه‌های ذهنی (نه واقعیت زندگی) است، برای اینکه نتایج مختلف و دلخواه خود را از زندگی به‌دست آوریم.

خوب فکر کنید؛ این پیش‌فرض، با وجود سادگی‌اش، چه انقلابی در برخورد آدم‌ها با خودشان، دنیای اطرافشان و رابطه‌شان با خدا و کائنات ایجاد می‌کند؟ اگر برداشت ما از واقعیت با خود واقعیت یکی نباشد، پس:

 

  • باید انعطاف‌پذیرتر شویم و قضاوت‌ها و برداشت‌ها و افکار و باورهایمان را زیاد جدی نگیریم.
  • بپذیریم که اگر نقشه قابل‌ عوض شدن است، یعنی لازم نیست تا آخر عمر با یک نقشه سرکنیم.
  • جرئت کنیم و دنبال راهی برای عوض‌کردن نقشه و یافتن نقشه بهتر بگردیم.
  • اگر نقشه خوبی پیدا نشود، می‌توانیم نقشه مناسب را بسازیم.

در واقع اگر بتوانیم اجزای تشکیل‌دهنده و ساختار شکل‌گیری نقشه‌های ذهنی را بفهمیم، آن‌گاه می‌توانیم با تغییر ترتیب و نحوه تعامل همان اجزا، نقشه‌های ذهنی جدید و کارآمدتری را خلق کنیم.

ساختار و تحلیل ساختاری یعنی چه؟

 

هر پدیده‌ای از یک‌سری اجزا و عناصر ساخته شده که این اجزا با یکدیگر رابطه سیستمی دارند. روابط بین اجزا می‌تواند طبق قواعد هم‌نشینی و جانشینی، صورت‌های جدید و گوناگونی به خود بگیرد؛ اما در‌عین‌حال، با وجود اینکه بی‌شمار فرم و صورت جدید داریم، اما کلیت پدیدار به عنوان یک ساخت واحد و ثابت حفظ می‌شود.مثلا اگر به خانه خود بنگریم، می‌بینیم اجزایی داریم که کنار یکدیگر قرار دارند و این اجزا با قرار‌گرفتن کنار هم، یک کلیت معنادار به اسم خانه من و شما را شکل می‌دهند. ترتیب قرار‌گرفتن اتاق‌ها و نحوه چیدمان مبلمان و اثاثیه و رنگ پرده‌ها می‌تواند در یک خانه به فرم‌ها و صورت‌های مختلف تغییر کند، اما همواره آن چیزی که ثابت است، خود ساخت خانه ماست که معنا و مفهوم خود را همچنان حفظ می‌کند.

نقشه‌های ذهنی انسان‌ها هم با وجودی که فرم‌ها و صورت‌های مختلفی دارند، اما از اجزای مشابهی تشکیل شده‌اند که با تغییر چیدمان و روابط این اجزا با هم می‌توان به فرم‌های جدیدتری از نقشه‌های ذهنی دست یافت. خود فرد به عنوان یک ساخت ثابت و پایدار، سرجایش باقی می‌ماند، اما با تغییر نقشه ذهنی، همین فرد می‌تواند از یک موجود شکست‌‌خورده به یک شخص موفق و عالی تبدیل شود.

 

حالا جواب‌های خودتان را با پاسخ‌نامه مقایسه کنید؛ البته اگر فکر می‌کنید با خواندن این مطلب نظرتان تغییر کرده، برگردید و دوباره به سوالات پاسخ دهید.

 

پاسخ‌نامه

۱-بله ۲-بله ۳-بله ۴-بله ۵-بله ۶-بله ۷-بله ۸-بله ۹-خیر ۱۰-بله ۱۱-بله ۱۲- بله ۱۳- بله ۱۴- بله ۱۵- بله ۱۶- بله ۱۷- خیر ۱۸- بله ۱۹- بله ۲۰- بله۲۱- بله ۲۲- بله ۲۳- بله ۲۴- بله ۲۵- بله ۲۶- بله ۲۷- خیر ۲۸- بله ۲۹- بله ۳۰- بله ۳۱- بله ۳۲- بله ۳۳- بله ۳۴- بله ۳۵- بله ۳۶- بله ۳۷- خیر ۳۸- بله ۳۹- بله ۴۰- بله

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *