اهدافتان باید روشن و واضح باشند

اهدافتان باید روشن و واضح باشند

محبوبه ریاستی

خیلی از مردم و به‌خصوص جوان‌ترها در مقاطعی تصمیم می‌گیرند که اهداف جدیدی را دنبال کنند، اما کم‌کم این شوق در آن‌ها فروکش می‌کند و در‌نهایت به خواسته‌شان نمی‌رسند. در این مصاحبه از دکتر «محمد قمری»، روان‌شناس، دانشیار دانشگاه و مدیر مرکز خدمات روان‌شناسی و مشاوره حیات ، خواسته‌ایم تا به ما بگویند چگونه می‌توانیم با انرژی بهتری به سراغ اهدافمان برویم.

در ابتدا بگویید که در زندگی باید چطور هدف‌گذاری کنیم تا موفق شویم؟

برای رسیدن به موفقیت و دستیابی به اهداف در زندگی بهتر است هدف‌گذاری بر اساس نیازها، اولویت‌ها و ارزش‌های هر فردی صورت گیرد؛ همچنین هدف خوب دارای ویژگی‌هایی است که اگر این ویژگی‌ها در هدف‌گذاری رعایت شود، می‌توان با احتمال بیشتری موفقیت را در دستیابی به اهداف پیش‌بینی کرد.

 

هدف‌هایمان باید بر اساس چه محورهایی باشند؟

هدف باید روشن و واضح باشد و به‌صورت رفتاری تعریف شود؛ مثلا اگر هدف را به‌صورت موفقیت در زندگی تعیین کنید، این هدف روشن نبوده و مبهم و کلی است؛ چون موفقیت از دیدگاه افراد مختلف معانی متفاوتی دارد و زمینه‌های موفقیت نیز متفاوت است. اما اگر مثلا هدف را به‌صورت موفقیت در تحصیل تعیین کرده و موفقیت را کسب حداقل معدل ۱۷ در آزمون‌های پایان ترم تعریف کنیم، این هدف روشن و واضح است. هدف باید قابل‌اندازه‌گیری باشد؛ یعنی بتوانیم مشخص کنیم کی به هدف رسیده‌ایم. اگر هدف این مشخصه را نداشته باشد، نمی‌توانیم مشخص کنیم که آیا به هدف دست یافته‌ایم یا نه.

 

 

هدف باید قابل دستیابی باشد؛ یعنی امکان رسیدن به هدف وجود داشته باشد. خیلی از اهداف ممکن است ظاهرا جالب و جذاب باشند، ولی امکان دستیابی به آن‌ها با توجه به شرایط موجود وجود نداشته باشد. هدف باید واقع‌بینانه باشد؛ یعنی با توجه به استعداد، امکانات، شرایط و مهارت‌های فرد تعیین شود.

هدف باید زمان‌بندی شده باشد؛ یعنی در تعیین هدف باید مشخص شود در چه محدوده زمانی قرار است به هدف تعیین‌شده برسیم؛ بنابراین اگر هدفی که برای خود تعیین کرده‌ایم دارای مشخصه فوق باشد، می‌توانیم امیدوار باشیم که در رسیدن به آن هدف موفق خواهیم شد.

 

معمولا چه چیزهایی انسان را از اهدافش دور می‌کند؟

به نظر من بهتر است اهدافمان بر محور خودشناسی باشد؛ یعنی با شناختی که از توانمندی‌ها و ضعف‌ها همچنین شرایط، امکانات، ارزش‌ها و نیازهای خودمان داریم، اهدافمان را تعیین کنیم. اگر تعیین اهداف بدون توجه به این محور باشد، واقع‌بینانه نخواهد بود و امکان دسترسی به آن‌ها هم وجود نخواهد داشت و نتیجه‌اش یاس و ناامیدی خواهد بود.

با فرض اینکه اهداف به‌صورت مناسب تعیین شده‌اند و ویژگی‌های هدف خوب را دارند، یکی از مواردی که انسان را از اهدافش دور می‌کند مربوط به ویژگی‌های شخصی و شخصیتی افراد است. از جمله این ویژگی‌ها نداشتن پشتکار و تلاش ناکافی است؛ همچنین ویژگی‌هایی مثل ایده‌آل‌گرایی و عدم توجه به واقعیت، خودپنداره منفی، ترس از شکست، نداشتن جرئت و جسارت کافی در پیگیری اهداف و رفع موانع، اهمال‌کاری و به‌تعویق‌انداختن کارها، نداشتن برنامه‌ریزی در جهت رسیدن به اهداف یا عدم پیگیری برنامه یا برنامه‌ریزی غیر‌واقع‌بینانه، مقایسه خود با دیگران و … می‌تواند ما را از اهدافمان دور کند.

علاوه بر ویژگی‌های شخصی، عوامل دیگری که مانند فراهم‌نبودن شرایط و امکانات محیطی، نداشتن حمایت کافی از طرف افراد مهم و تاثیر‌گذار یا تجربه شکست‌های متعدد قبلی در دستیابی به اهداف می‌تواند منجر‌به دوری از اهداف شود.

چرا گاهی حتی پس از گذشت سال‌ها نمی‌توانیم به اهدافمان برسیم؟

باید ببینیم آیا قرار بوده در آن مدت زمان مشخص به آن اهداف برسیم یا نه! اگر چنین است، یعنی قرار بوده در آن مدت زمان به هدف برسیم، در آن صورت باید به‌دنبال ارزیابی اهدافمان باشیم. شاید اهدافی که انتخاب کردیم، ویژگی‌های هدف خوب را نداشته است؛ یعنی مبهم، غیر‌واقع‌بینانه، غیر‌قابل‌دستیابی و غیر‌قابل‌انداز‌ه‌گیری بوده‌اند. اگر ارزیابی اهداف را انجام دادیم و مشخصه‌های هدف خوب را داشت، باید به‌دنبال ارزیابی برنامه باشیم؛ شاید برنامه‌ریزی انجام‌شده واقع‌بینانه نبوده است. اگر برنامه مناسب بوده، در آن صورت امکان دارد اجرای برنامه مشکل داشته و تلاش و پشتکار کافی نداشته‌ایم؛ بنابراین اگر موفق نشدیم به اهدافمان برسیم، باید فرایند ارزیابی فوق را اجرا کنیم تا با شناسایی اشکال در هر کدام از مولفه‌های ذکر شده، به شناسایی علت پرداخته و در جهت رفع آن اقدام کنیم.

 

افسردگی چقدر می‌تواند ما را از اهدافمان دور کند؟

از جمله ویژگی افراد افسرده، نداشتن انرژی و علاقه کافی برای پیگیری اهداف است؛ البته در برخی از افراد نیز نداشتن هدف یا نرسیدن به اهداف زندگی باعث افسردگی می‌شود؛ بنابراین در صورت مشاهده علائم افسردگی در خودمان یا افراد مهم زندگی‌مان باید با گرفتن کمک تخصصی از مشاوران و روان‌شناسان متخصص در این حوزه، نسبت به شناسایی علت و رفع علائم اقدام کنیم تا شرایط و انرژی لازم جهت تعیین، پیگیری و دستیابی به اهداف وجود داشته باشد.

چگونه باید از سستی و خمودگی و نا‌امیدی پیشگیری کنیم؟

باید سعی کنیم تسلیم سستی و ناامیدی نشویم، چون ناامیدی وسستی، ناامیدی بیشتر و افسردگی را به‌دنبال خواهد داشت. ما باید هدف‌گزینی کرده و برنامه‌ریزی داشته باشیم و با گام‌هایی کوچک شروع کنیم.

 

اهداف باید بلند‌مدت باشند یا کوتاه‌مدت؟

هم اهداف کوتاه‌مدت لازم هستند و هم بلند‌مدت. در خیلی از موارد، لازمه رسیدن به اهداف بلند‌مدت دستیابی به اهداف کوتاه‌مدت است؛ بنابراین لازم است اهداف بلند‌مدت خودمان را در زمینه‌های گوناگون زندگی از جمله شغل، تحصیل، خانواده و جامعه شناسایی کرده و آن‌ها را به اهداف کوتاه‌مدت تقسیم و در جهت دستیابی به آن‌ها تلاش کنیم. برای مثال اگر هدف بلند‌مدت ما در حوزه تحصیل و گرفتن مدرک دکتری است، لازمه آن داشتن اهداف کوتاه‌مدت از جمله موفقیت در هر سال تحصیلی است.

 

 

چطور می‌توانیم امید و شادی را به خودمان تزریق کنیم؟

روش‌های ایجاد شادی و امید در هر فردی با توجه به شرایط زندگی، علایق و ویژگی‌های شخصیتی می‌تواند متفاوت باشد؛ بنابراین هر فردی با توجه به شرایط منحصر‌به‌فرد خود و همچنین توجه به شرایط، امکانات و محدودیت‌های محیطی برای ارتقای شادی هدف‌گذاری کرده و برای رسیدن به آن اهداف برنامه‌ریزی و عمل کند. همچنین روش‌هایی وجود دارد که تقریبا برای هر فردی می‌تواند نشاط‌آور و امید‌بخش باشد. از جمله این روش‌ها می‌توان به ورزش‌کردن منظم، گوش‌دادن به موسیقی، تفریح‌های سالم و گردش، استراحت کافی، وقت‌گذرانی متعادل با اعضای خانواده یا دوستان، مدیریت افکار و اشتغال ذهنی اشاره کرد. اگر فردی موفق به اقدامات فوق نشود یا با انجام موارد ذکر شده موفق به ایجاد رضایت و شادی در زندگی نشود، احتمالا به کمک حرفه‌ای و تخصصی نیاز دارد و می‌تواند با مشاوران شاغل در این حوزه مشورت کند.

 

زندگی بدون هدف چیست و عاقبتش چگونه است؟

فردی با عجله داشت راه می‌رفت. از او پرسیدند که با عجله کجا می‌روی؟ گفت: «نمی‌دانم!» گفتند: «پس از هر کجا بروی، به آن می‌رسی.» منظور اینکه هدف به زندگی ما جهت و معنا می‌دهد و انرژی فرد را در جهت رسیدن به آن هدف متمرکز می‌کند. بدون هدف زندگی یکنواخت و کسل‌کننده شده و در‌نهایت منجر‌به افسردگی و نا‌کامی در زندگی می‌شود. داشتن هدف است که ما را ترغیب می‌کند هر روز صبح با نشاط و امید از خواب بیدار شویم و برای رسیدن به هدف تلاش کنیم .

لطفا یک توصیه برای شروع یک حال خوب داشته باشید.

توصیه می‌کنم شادی و امید و خوشبختی را در خودمان و رفتار و افکارمان جست‌وجو کنیم و منتظر نباشیم کسی ما را شاد و خوشبخت کند و هیچ‌وقت برای رسیدن به هدف و خوشبختی منتظر تغییر کسی نباشیم؛ ضمن اینکه باید قدر خودمان را بدانیم، در حال زندگی کنیم، از گذشته درس بگیریم و برای آینده برنامه‌ریزی کنیم.

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

پس از کلیک بر روی اشتراک لطفا صندوق ورودی یا بخش اسپم ایمیل خود را چک کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۲۴

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code