زندگی

افسردگی یك انتخاب است

افسردگی در لغت به معنای غمگین و كسل‌بودن است؛ اما درزمینه‌ پزشكی نوع مشخص و تعریف‌شده‌ای از اختلال روانی است كه می‌تواند زندگی بیمار را فلج كند و گاه او را به‌سمت خودكشی سوق داده و به زندگی وی خاتمه دهد.

افسردگی می‌تواند به دلیل رویدادهای ناگوار زندگی، نظیر ازدست‌دادن عزیز، طلاق، فقر، ورشكستگی و … ایجاد شده و در طولانی‌مدت بخشی از زندگی فرد شود و نهایتا خود را به‌صورت علائم بالینی حاد و مزمن نشان دهد. نوع حاد این بیماری برروی فعل و انفعالات شیمیایی مغز تاثیر می‌گذارد و بیمار به‌ناچار به مصرف داروهای شیمیایی برای كنترل بیماری روی می‌آورد. نوع مزمن این بیماری یك‌شبه عارض نمی‌شود و به‌مرورزمان قرارگرفتن عوامل و شرایط عدیده‌ای درکنار هم سبب بروز چنین اختلالی در فرد می‌شود و درنهایت او را گرفتار می‌كند.

ما انسان‌ها همگی مستعد غمگین‌شدن هستیم و به‌محض مواجهه با ناملایمات زندگی، افسرده می‌شویم و یا در بهترین حالت شورونشاطمان را از دست می‌دهیم. بعضی از ما بدون مواجهه با شرایط واقعا ناراحت‌كننده هم گرفتار همین عارضه می‌شویم؛ مثلا شاید شما هم در اطرافتان كسانی را دیده‌اید كه علی‌رغم داشتن یک زندگی به‌ظاهر مرتب و روبه‌راه باز هم افسرده‌اند و به‌مرورزمان طراوت و شادی زندگی‌شان را از دست داده‌ و تلخ و بی‌حوصله‌ شده‌اند و حتی انگیزه‌ای برای فعالیت مثبت ندارند. وقتی هم علت را از آن‌ها می‌پرسید، پاسخ دقیقی برای آن ندارند.

عده‌ای معتقدند افسردگی، البته به معنای غمگین و پژمرده‌بودن و نه بیماری، موروثی است؛ درست مانند كودكان و جوانان پژمرده‌ای كه والدین مغموم دارند. عده‌ای دیگر معتقدند این میراث ازطریق ژن‌ها منتقل نمی‌شود و درواقع نوعی شیوه‌ تفكر و رفتار در زندگی است كه از كودكی می‌توان به آن دست یافت؛ مانند عارضه‌ چاقی در خانواده‌هایی كه همگی عادت به پرخوری دارند و معتقدند چاقی در خانواده‌ آن‌ها موروثی است.

وقتی عزیزی را از دست می‌دهیم، چه به‌ واسطه‌ مرگ یا جدایی و یا بُعد مكانی، افسرده می‌شویم. وقتی به دلیل مشكلات مالی تحت فشار قرار می‌گیریم، افسردگی به سراغمان می‌آید، وقتی ناچار می‌شویم خانه‌ قدیمی و موردعلاقه‌مان را به هر دلیل ترك كنیم، افسردگی می‌گیریم، وقتی از شرایط و درآمد كاری‌مان راضی نیستیم، احساس افسردگی می‌کنیم و با به‌هم‌خوردن یك رابطه زناشویی، نامزدی یا حتی یك دوستی ساده، افسردگی را در خود حس می‌کنیم.

اما نكته‌ ظریف اینجاست كه افسردگی و كسالت درظاهر به هر علتی باشد، در ریشه فقط یك دلیل ساده دارد و آن هم «ناشكری» است.

ناشكری یعنی آنچه را داریم، نمی‌خواهیم و آنچه را نداریم، می‌خواهیم و ازآنجاكه همواره هر دوی این داشته‌ها و نداشته‌های ناخواسته در زندگی ما وجود دارند و وجود خواهند داشت، ناكام شده و سرانجام افسرده می‌شویم. به نسبت اهمیت آنچه از دست داده‌ایم یا آنچه به دست نیاورده‌ایم، افسردگی و اندوه ما شدت و ضعف پیدا می‌كند.

وقتی كسی یا چیزی را از دست می‌دهیم، همان را می‌خواهیم؛ مثلا وقتی بیمار می‌شویم یا در تنگنای مالی قرار می‌گیریم، گله می‌کنیم و چون كاری از دستمان ساخته نیست، میل به زندگی در ما کم می‌شود و درنتیجه بی‌حوصله، كم‌اشتها و بی‌خواب می‌شویم و از آنچه پیشتر لذت می‌بردیم، دیگر لذت نمی‌بریم، همانند سابق انگیزه‌ فعالیت نداریم، از آنچه اینک داریم لذت نمی‌بریم، بسیاری ضوابط و ارزش‌هایی كه پیشتر پایبندشان بودیم، در نظرمان پوچ و بی‌معنی می‌شوند و در بسیاری موارد مضطرب و آسیب‌پذیر می‌شویم و درنهایت در ورطه هولناک افسردگی می‌افتیم. این وضعیت برروی سیستم ایمنی بدن تاثیر منفی می‌گذارد، آن را ضعیف کرده و راه را برای ورود انواع بیماری‌هایی كه پیشتر درمقابلشان مقاوم بودیم، هموار می‌کند.

گروهی از بیماری‌های روان‌تنی ظاهرا علت‌ جسمی دارند، اما دراصل منشا آن‌ها روانی است. برخی اعضا مانند ستون مهره‌ها، معده و مغز درمقابل فشارهای روانی آسیب‌پذیرترند. حتما شما هم كسانی را می‌شناسید كه ظاهرا زخم معده، سردرد یا كمردرد مزمن دارند، اما پزشك معالجشان معتقد است كه مشكل آن‌ها فقط مشکل عصبی است.

ناشكری را تعریف کردیم، حالا ببینیم شكر به چه معناست و چه اثراتی بر جسم و روح و روان فرد دارد.

حتما در اطرافتان كسانی را می‌شناسید كه اساسا خوش‌خلق و متبسمند، آرامششان را به‌راحتی از دست نمی‌دهند، درمقابل مشكلات مقاومند، گله و شكایت نمی‌كنند، شاد و سرزنده، فعال و پرانگیزه‌اند، از تغییرات با روی باز استقبال کرده و برای هر مشكلی راه‌حل پیدا می‌كنند و خلاصه آدم‌های خوشبختی هستند؛ درحالی‌كه چندان ثروتمند و بی‌مشكل هم نیستند. مسلما راز موفقیت آن‌ها «شكر» است؛ شكر یعنی از داشتن آنچه داریم، خوشحالیم و به‌خاطر نداشتن آنچه نداریم، حسرت نمی‌خوریم. شاكر كسی است كه به گرداننده‌ صحنه‌ بزرگ زندگی اعتماد دارد و قلبا معتقد است همه‌چیز همان‌طوری است كه باید باشد و اگر غیر از این باشد، كار خراب خواهد شد.

سال‌ها تفكر و تجربه لازم است تا انسان باور كند بر این كائنات نظمی بی‌نهایت دقیق و محاسبه‌شده حاكم است كه اگر یك سنگِ آن را جابه‌جا كنند، همه‌چیز فرو خواهد ریخت و این نظم و ترتیب به سود همه‌ موجودات است.

وقتی بیمار می‌شویم و نزد پزشك مورد اعتمادمان می‌رویم و او برایمان درمان‌های سخت تجویز می‌كند، چون به او اعتماد داریم و می‌دانیم كه به سود ما عمل خواهد كرد، با كمال میل خود را به دست دانش و مهارت او می‌سپاریم؛ درحالی‌که او هم مانند ما انسان است و انسان هم جایز‌الخطاست.

اما وقتی خداوند از سر حكمت و رحمانیت به ما چیزی می‌دهد یا چیزی را از ما می‌گیرد، قطعا یا شفاست یا درس و یا مشیت؛ به‌هرحال به ‌سود ماست هرچند كه موافق خواست ما نباشد، اما ما به او اعتماد نمی‌كنیم و درابتدا سعی می‌كنیم خودمان سكان کشتی زندگی را به دست بگیریم و به‌سمتی كه می‌خواهیم هدایتش كنیم و بعد وقتی می‌بینیم كاری از ما ساخته نیست، خشمگین و شاكی می‌شویم، قهر می‌كنیم، آن را انكار می‌كنیم و نهایتا افسرده می‌شویم.

یافته‌های تحقیقاتی در عرصه‌ پزشكی و روان‌شناسی نشان می‌دهد درصد اعتیاد، افسردگی و خودكشی در میان كسانی كه ایمان معنوی دارند و در زندگی از اخلاقیات اصیل الهی تبعیت می‌كنند، درحد چشمگیری پایین‌تر از كسانی است كه مادی‌گرایند و به هیچ نوع اصول ارزشی پایبند نیستند.

در زندگی موهبت‌هایی وجود دارد كه ما آن‌ها را نادیده می‌گیریم و نعمت به حساب نمی‌آوریم؛ ولی كافی است فقط یك روز آن جایی كه همیشه بودند، نباشند تا ببینید زندگی چقدر می‌توانست سخت‌تر باشد و نیست.

نعمت‌ها را بشمارید

از نعمت‌های بزرگی مثل داشتن سلامتی، آبرو، احترام، امنیت، وجدان راحت، خانواده‌ شریف و درستكار گرفته تا نعمت‌های نادیده‌‌تری مثل داشتن سقفی بالای سر، نانی در سفره، دوستی برای روزهای سخت و ناخوش، آب تمیزی در لوله‌ها، امكان سیرشدن، استراحت‌كردن، سوادداشتن، نعمت داشتن چشم و گوشی شنوا برای دیدن، شنیدن، دانستن و فهمیدن، خلوتی بی‌دغدغه و بی‌هراس…

توجه كرده‌اید كه شُكر، معطر است و به زندگی طراوت و تازگی می‌دهد و آن را خوش‌بو می‌كند؟ تنتان سالم، دلتان شاد و زندگی‌تان معطر از رایحه‌ شكر باشد. شك نكنید كه تنها نیستیم و خدا مراقب همه‌ ماست.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code