آيا فرد با شهامتي هستيد؟

– وارد يك فروشگاه مي‌شويد فروشنده با هزار ترفند مي‌خواهد جنسي را به شما بفروشد كه شما آن را نپسنديده‌ايد و يا تصور مي‌كنيد جنسش مرغوب نيست. در چنين موقعيتي چه عكس‌العملي نشان مي‌دهيد؟

موضع قدرت: در مقابل شگردهاي فروشنده قاطعانه مقاومت كرده و به راحتي نظر خود را درباره آن جنس مي‌گوييد و محترمانه از آن‌جا خارج مي‌شويد؟

موضع ضعف: گفتن “نه” برايتان بسيار سخت است و شهامت و جرات مخالفت با او را نداريد و علي‌رغم ميلتان آن را خريداري مي‌كنيد.

– همسرتان هميشه سعي مي‌كند با ايجاد ترس تحقير، مقايسه و از بين بردن اعتمادبه نفستان، شما را كنترل كرده و به خواسته‌هاي خود برسد. در اين گونه موارد چه رفتاري انجام مي‌دهيد؟

موضع قدرت: براي زندگي و شخصيت خود احترام قايل شده و با تلاش به دنبال راهي منطقي و عاقلانه، براي حل اين مشكل خواهيد بود، و در صورت نياز به يك مشاور مراجعه مي‌كنيد.

موضع ضعف: رفتار شما انفعالي خواهد بود. شرايط و نقش خود را به عنوان يك قرباني پذيرفته و تا آخر عمر زندگيتان را با رنج و عذاب مي‌گذرانيد.

– اعضاي خانواده همانند يك خدمتكار از شما كار مي‌كشند.

موضع قدرت: براي وقت خود ارزش قايل شده و با رعايت ادب و احترام به آنها مي‌گوييد هر كس در خانه وظايف خاص خود را دارد، بنابراين هر كس بايد مسووليت‌هايش را خودش بر عهده بگيرد.

موضع ضعف: نقش خود را به عنوان يك خدمتكار پذيرفته، اعتراضي نمي‌كنيد و يا مدام در حالي كه كارهاي آنها را انجام مي‌دهيد غر مي‌زنيد.

– هر دو خسته، وارد منزل مي‌شويد، همسرتان مي‌گويد گرسنه‌ام، زود باش چيزي برايم آماده كن.

موضع قدرت: ضمن بيان احساس خود كه شما هم خسته هستيد، در تهيه غذا از او كمك مي‌خواهيد؟

موضع ضعف: در حالي كه عصباني هستيد شروع به آشپزي مي‌كنيد؟

– كسي از شما مي‌پرسد، ببخشيد فضولي مي‌كنم چرا بچه‌دار نمي‌شويد؟

موضع قدرت: ضمن احترام به خود، اجازه نمي‌دهيد كسي به حريم خصوصي شما وارد شود. موضع ضعف: با شرم و خجالت و به طور مفصل برايش توضيح مي‌دهيد.

– يكي از دوستان سمجتان تماس مي‌گيرد و شما را به جايي دعوت مي‌كند كه اصلا دوست نداريد به آن‌جا برويد در اين گونه موارد چه عكس‌العملي نشان مي‌دهيد؟

موضع قدرت: قاطعانه مي‌گوييد تمايل نداريد در آن برنامه شركت كنيد.

موضع ضعف: به دروغ عذري آورده و در آن برنامه شركت نمي‌كنيد و يا در آن برنامه شركت ‌كرده اما مدام غر مي‌زنيد؟

– وارد يك ميوه‌فروشي مي‌شويد، فروشنده به شما مي‌گويد كيفيت ميوه‌ها عالي است، وقتي به منزل مي‌رويد مي‌بينيد ميوه‌ها خراب هستند.

موضع قدرت: با جرات ميوه‌ها را برمي‌گردانيد.

موضع ضعف: از پس دادن آنها خجالت كشيده و يا تصور مي‌كنيد چند كيلو ميوه ارزش بحث و اتلاف وقت را ندارد.

– در يك جشن هيچ كدام از ميهمانان را نمي‌شناسيد و تنها هستيد.

موضع قدرت: از بودن در آن جشن شاد هستيد و سعي مي‌كنيد به شما خوش بگذرد. با لبخند سر صحبت را با ميهمانان باز مي‌كنيد.

موضع ضعف: احساس تنهايي و ناراحتي مي‌كنيد و از آمدن پشيمان مي‌شويد.

– وارد يك رستوران مي‌شويد، كيفيت غذا و سرويس‌دهي در آن‌جا نامطلوب است.

موضع قدرت: به مدير رستوران مراجعه كرده و موضوع را با او در ميان مي‌گذاريد.

موضع ضعف: با اخم و شكايت و غرغر، رو به همسر بيچاره خود كرده، به او مي‌گوييد “تقصير توست كه اصرار مي‌كني برويم بيرون غذا بخوريم” و آن‌جا را ترك مي‌كنيد؟

– به مشكلي برخورد كرده و تصور مي‌كنيد اين مشكل قابل حل نيست.

موضع قدرت: با اعتقاد به اين‌كه شرايط هرگز تغيير نمي‌كند بلكه اين ما هستيم كه بايد تغيير كنيم، و هر مساله حداقل يك راه‌حل دارد، با قدرت و شهامت شرايط را مي‌پذيريد و با آموختن “مهارت حل مساله” و امتحان روش‌هاي متفاوت، تا حل نشدن مشكلتان، دست از تلاش و كوشش برنمي‌داريد.

موضع ضعف: منتظر تغيير شرايط خواهيد بود. يا منتظر يك معجزه مي‌مانيد و تمام وقت خود را صرف غصه خوردن مي‌كنيد.

موارد بالا نشان مي‌دهد كساني كه قادر به گفتن “نه” نيستند و اجازه مي‌دهند ديگران با كنترل كردن آنها به شيوه‌هاي متفاوت، حقوقشان را پايمال كرده و از آنها سوءاستفاده كنند، انسان‌هاي باشهامتي نيستند.

جرات‌مندي به چه معناست؟

به طور كلي جرات‌مندي به معناي توانايي ابراز شجاعانه و صادقانه نظرات، احساسات و نگرش‌ها بدون احساس ترس و اضطراب است. جرات‌مندي هم‌چنين به معناي دفاع فرد از حقوق خود است به شرطي كه حقوق ديگران پايمال نشود.

منظور از جرات‌مندي، داد و فرياد و رفتارهاي پرخاشگرانه نيست بلكه هدف گرفتن حق خود به شيوه‌اي خلاق، مدبرانه، محترمانه و انسان‌دوستانه است.

در صورت عدم آشنايي با اين مهارت، فرد دچار چه مشكلاتي خواهد شد؟

ناتواني در نه گفتن منجر به مشكلات زيادي مانند اعتياد، انواع بزهكاري، بيماري مهرطلبي و… مي‌شود. فرد به دليل نگرفتن حق خود و سركوب آن علاوه بر اين‌كه به انواع بيماري‌هاي روحي دچار مي‌شود، هم‌چنين به بيماري‌هاي جسمي مانند سردرد، فشار خون بالا، زخم معده، بيماري‌هاي قلبي و… نيز مبتلا مي‌شود.

سبك‌هاي رفتاري

رفتارهاي پرخاشگرانه: در اين سبك، فرد مستبد با ايجاد ترس، تهديد، توهين، تحقير، سرزنش و ضايع كردن حق ديگران با آنها ارتباط برقرار كرده و مي‌خواهد از اين راه به خواسته‌ها و اهداف خود برسد.

رفتارهاي منفعلانه: در اين سبك ارتباط، فرد با عذرخواهي افراطي، و كوچك شمردن خود و احساساتش، حقوق شخصي خود را به نفع طرف مقابل ناديده مي‌گيرد و خودش را فدا مي‌كند. علاوه بر آن چنين فردي به جاي اقدام كردن، مدام در حال آه و ناله و شكايت است و براي شخصيت، رشد، وقت، زندگي، و ارزش‌هاي خود هيچ احترامي قايل نيست.

رفتارهاي جرات‌مندانه: در اين نوع ارتباط، هر احساسي به جز اضطراب به راحتي بيان مي‌شود و نتيجه آن، حركت به سمت اهداف شخصي بدون ضايع كردن حق ديگران است.

آشنايي با حق و حقوق خود:

يكي از دلايل رفتارهاي غير جرات‌مندانه عدم آشنايي با حقوق فردي است. مسلما بايد قبل از دفاع از حقوق خود بدانيم كه داراي چه حق و حقوقي هستيم.

در زير ما به تعدادي از اين حقوق اشاره مي‌كنيم.

– شما حق داريد درخواست‌هاي نامعقول ديگران را بررسي و رد كنيد و به آنها نه بگوييد.

– شما حق داريد در مورد احساسات و دليل كارهاي شخصي‌تان به ديگران توضيح ندهيد.

– شما حق داريد اشتباه كنيد و مسووليت اشتباهات خود را بپذيريد. 

– شما حق داريد با احترام با شما برخورد شود.

– شما حق داريد، در زندگي به صورت مستقل فكر كنيد و تصميم بگيريد.

– شما حق داريد از ديگران توقعات عاقلانه و منطقي داشته باشيد.

– شما حق داريد احساسات، نظرات و عقايد خود را بيان كنيد.

روش‌هاي خاص براي موقعيت‌هاي دشوار:

گاهي در شرايطي قرار مي‌گيريم كه رفتار جرات‌مندانه، موثر واقع نشده و فرد همچنان درخواست خود را تكرار مي‌كند. در چنين مواردي مي‌توان از روش‌هاي زير استفاده كرد.

* صفحه خط خورده: وقتي در حال شنيدن يك آهنگ هستيد و يك صفحه خط خورده يك جمله را بارها و بارها تكرار مي‌كند چه احساسي پيدا مي‌كنيد؟ مطمئنا عصباني شده و آهنگ را قطع مي‌كنيد. در اين روش هم شما با تكرار يك جمله باعث مي‌شويد طرف مقابل از رفتار خود دست بكشد. بنابراين به جاي بحث كردن يا دادن توضيح بيشتر، پاسخ خود را مرتب تكراركنيد. براي مثال وقتي يك فروشنده براي فروش جنس خود به شما اصرار مي‌كند و از مزاياي آن مي‌گويد، به جاي توضيح دلايل خود براي نخريدن، فقط تكرار كنيد كه “من نمي‌خواهم آن را بخرم”.

* خلع سلاح: برخي افراد براي متقاعد كردن ديگران و وادار ساختن آنها به انجام كاري، از انتقاد و تحقير استفاده مي‌كنند. در چنين مواردي مي‌توان از اين تكنيك استفاده كرد. براي مثال در جواب كسي كه مي‌گويد: “چرا نمي‌آيي با هم به مهماني برويم، تو براي هر چيز بايد از مامانت اجازه بگيري” مي‌توان گفت: “آره من بدون اجازه مادرم هيچ جا نمي روم”.

چگونه نه بگوييم كه باعث رنجش ديگران نشويم؟

هدف از آموزش مهارت جرات‌ورزي و نه گفتن، به معناي توجه به خودشيفتگي و خودخواهي نيست. انسان‌ها همان‌گونه كه در مقابل خود مسوول هستند در مقابل ديگران مانند خانواده، دوستان، نيازمندان و به طور كلي تك‌تك افراد جامعه مسووليت‌هايي دارند، كه بهترين شيوه در ارتباطات، تعادل در برآوردن نيازهاي خود و ديگران است. به نظر مي‌رسد يكي از مشكلات جوامع مدرن، كه به انواع بيماري‌هاي روحي و جسمي مبتلا شده است، خودخواهي و خودشيفتگي و اهميت ندادن به مسووليت‌هاي فرد در مقابل اجتماع است. بنابراين، بر مبناي اين حس انسان‌دوستانه برخي قادر به گفتن “نه” نيستند زيرا دوست ندارند ديگران را ناراحت كنند. در اين موارد مي‌توان از “جرات‌مندي همدلانه” استفاده كرد. در اين روش ما ضمن ابراز عقيده خود، احساسات و عقايد فرد مقابل را هم در نظر مي‌گيريم.

آموزش “جرات‌مندي همدلانه”

تصور كنيد هم‌اتاقي شما صداي ضبط خود را بلند كرده است، اما شما به جاي دعوا و لجبازي مي‌توانيد مراحل زير را طي كنيد:

به او نشان دهيد احساس او را مي‌فهميد (همدلي): مي‌دانم موسيقي را دوست داري يا خيلي خسته‌اي. احساس خود را در مورد رفتار او توضيح دهد: ولي وقتي صداي ضبط بلند است، نمي‌توانم بخوابم. تغيير رفتار مورد نظر را بيان كنيد: لطفا بعد از ساعت يازده صداي ضبط را بلند نكن.

 

 منظور از جرات‌ مندي ، داد و فرياد و رفتارهاي پرخاشگرانه نيست بلكه هدف گرفتن حق خود به شيوه‌اي خلاق ،  مدبرانه ، محترمانه و انسان‌دوستانه است.

اگر می‌خواهید از آخرین و محبوب‌ترین مقالات ما در ایمیل خود مطلع شوید، همین الان ایمیل خود را در کادر زیر وارد کنید

پس از کلیک بر روی اشتراک لطفا صندوق ورودی یا بخش اسپم ایمیل خود را چک کنید

تعداد علاقه‌مندانی که تاکنون عضو خبرنامه ما شده‌اند

۱۱۰

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code