ثبت نام | کاربر گرامی خوش آمدید!

اخبار

موفقیت در زندگی فقط با موفقیت در کنکور مهیا نمی‌شود، پس کنکور را مسئله‌ای برای بقای زندگی ندانید!

موفقیت در زندگی فقط با موفقیت در کنکور مهیا نمی‌شود، پس کنکور را مسئله‌ای برای بقای زندگی ندانید!

همه ما با پدیده غول کنکور مواجه بوده‌ایم! غولی که نه شاخ دارد و نه دم. فقط‌وفقط یک تصویر وحشتناک از آن ساخته‌ایم؛ چراکه موفقیت در آن را برابر با پیروزی و کسب نتیجه نامطلوب را در آن شکست و نابودی می‌پنداریم. افت‌وخیز در زندگی وجود دارد و هرگز موفقیت در کنکور منجر به یک پیروزی شگرف و عدم‌موفقیت در آن، منتهی به بدبختی نمی‌شود. کسی که می‌خواهد موفق شود، باید نگاهش به زندگی بلندمدت باشد. دررابطه‌با پدیده ثابت و همیشگی این روزهای جامعه با دکتر محسن میرمحمدصادقی، دکترای روان‌شناسی تربیتی، گفت‌و‌گو کردیم. او که حدود ۱۵سال معلم بوده، سرشار از تجربیاتی است که در این گفت‌و‌گو آن‌ها را با شما در میان می‌گذارد. دکتر میرمحمدصادقی عضوهیئت‌علمی پژوهشکده علوم‌شناختی نیز هست. سوال ساده‌ای از وی پرسیدیم و آن، اینکه «در ایام امتحانات و این روزهای باقی‌مانده تا کنکور چه باید کرد؟» و او پاسخ می‌دهد که موفقیت، امری درازمدت است؛ پس لطفا از عملکردی که تا الان برای درس‌خواندن داشته‌اید، راضی باشید. دکتر صادقی در ادامه گفت‌و‌گو به شما می‌گوید حمایت خانواده‌ها چقدر می‌تواند تاثیرگذار باشد؛ پس خانواده‌ها لطفا به فرزندانتان بگویید: «ما همیشه درکنار تو هستیم و این حمایت وابسته به نمره و رتبه کنکور تو نیست.»

************************

به‌طورکلی استرس امتحان چه تاثیراتی بر روح و روان انسان می‌گذارد؟

مکانیسم استدلالی انسان در زمان استرس خوب کار نمی‌کند؛ درنتیجه ذهن به درستی پاسخ‌گو نخواهد بود. فرض کنید یک حیوان درنده درحال دویدن به‌دنبال شماست. چطور  برای حفظ جانتان می‌دوید و چقدر حال شما در آن لحظه بد است؟ آن لحظه سرشار از اضطراب هستید. حال اگر این استرس‌های شدید به‌صورت طولانی‌مدت ادامه پیدا کند بسیار مخرب است. معمولا کسانی که به‌مدت طولانی استرس دارند، اول نا‌امید و سپس افسرده می‌شوند. حساسیت  امتحان و کنکور باید درابتدا در خانواده‌ها کم شود؛ سپس بچه‌ها با این تفکر همسو خواهند شد. خانواده با نوع نگاهش دانش‌آموز را هدایت می‌کند؛ چه مثبت و چه منفی. لطفا کنکور را مسئله‌ای برای بقای زندگی فرزند خود ندانید!

برای کسب آرامش و آمادگی روحی و روانی قبل از امتحان چه کارهایی باید انجام داد؟

راهکار‌ها درزمینه‌های فکری و رفتاری تقسیم می‌شوند. بخشی از این راهکار‌ها مربوط به خود بچه‌هاست و بخشی هم مربوط به خانواده‌هاست. یکی از ریشه‌های استرس این است که انسان نگران است چیزی که اتفاق می‌افتد با آنچه که مطلوبش است، فاصله داشته باشد و به‌نوعی خودش را در فضای ناخواسته‌ای ببیند. اول اینکه بچه‌ها با خودشان فکر کنند؛ چرا آنچه را که می‌خواهند، فقط‌وفقط یک نقطه خاصی از زندگی است؟ چه خوب که این آگاهی را داشته باشند که این آینده می‌تواند متنوع و منعطف باشد. اشتباه کجاست؟ اینکه فکر می‌کنند موفقیت در زندگی یعنی رتبه‌ام سه‌رقمی شود، چرا اشتباه است؟ چون راه‌های دیگری هم برای رسیدن به آینده و موفقیتی مطلوب قطعا وجود دارد که کنکور یکی و فقط یکی از این راه‌ها است. بچه‌ها به‌خصوص در روزهای آخر نباید ذهنشان را ببرند به این سمت که اگر فلان رتبه را (که به نظرشان بد است) به دست آوردم دنیا به آخر می‌رسد! مسلما راه‌های مختلفی برای کسب موفقیت در زندگی وجود دارد. لطفا به این موضوع توجه کنید. نرسیدن به نمره عالی در امتحانات یا رتبه مطلوب در کنکور به این معنا نیست که تا آخر عمر هم مطلوب‌ام را پیدا نخواهم کرد و بدبخت هستم! گاهی باورهای متفاوت و البته صحیحی باید از سمت خانواده‌ به بچه‌ها القا شود. باید داستان زندگی آدم‌های موفق را برایشان مرور کنید تا بدانند کسی که در یک برهه‌ای احساس شکست را تجربه کرد تا پایان زندگی مایوس نبود و حتی بالعکس. بچه‌های ما از کودکی باید یاد بگیرند دید مثبتی نسبت به آینده در ذهن داشته باشند.

علت بسیاری از ترس‌ها نا‌آگاهی از نتیجه است، آیا یکی از دلایل ترس از امتحان همین نا‌آگاهی است؟

زمانی‌که شما با شرایط مبهمی مواجه هستید، این شرایط ناخودآگاه ایجاد نگرانی می‌کند. آدم‌ها دوست دارند آینده را پیش‌بینی کنند و شرایط را بدانند. دانش‌آموزان باید سعی کنند روی توانایی‌های خودشان تکیه کنند و به آن اعتماد داشته باشند، به این ترتیب آینده مبهم و نامعلوم چندان آن‌ها را نگران نمی‌کند؛ چون به این باور می‌رسند که با استفاده از توانایی‌هایشان می‌توانند حتی در شرایط دشوار هم موفق باشند.

متاسفانه برخی خانواده‌ها فکر می‌کنند اگر حساسیت کنکور در خانه بیشتر باشد و زیاد مطرح شود فرزندشان بیشتر برای کنکور تلاش می‌کند. به‌خصوص در روزهای آخر که به‌هیچ‌عنوان صحیح نیست. بچه‌های ما باید بدانند که کنکور تنها بخشی از مسیر زندگی است و نه همه آن.

با توجه به اینکه حدود یک میلیون نفر در کنکور سراسری شرکت می‌کنند و فرصت کمی تا این امتحان باقی‌مانده است، چه توصیه‌هایی برای روزهای آخر دارید؟

درس‌ها در روزهای آخر فقط باید تورق شود. اگر احیانا جایی از درس از خاطرشان رفته آنجا متوقف شوند، مروری کنند و سریع عبور ‌کنند. حدود یک ماه قبل از کنکور زمان تثبیت مطالب مطالعه شده است. به‌هیچ‌وجه سراغ یادگیری مطلب جدیدی نروند! به خودشان تلقین کنند همان چیزهایی که خوانده‌اند هم برای رسیدن به نتیجه مطلوبشان کافی است؛ درواقع وسواسی و هول نشوند. بدانند که همه داوطلب‌ها هم این کمبود را حس می‌کنند و فقط برای آن‌ها نیست. اگر یک دفعه مطلب جدیدی به گوششان ‌خورد و فکر ‌کنند که یک ناخنکی هم به این مطلب جدید بزنند، اشتباه است.

چه تفریحاتی برای روزهای آخر مناسب‌تر است؟

قدم زدن در طبیعت و فکر‌کردن به مسائل مثبت و تصورِ داشتن یک آینده روشن. حداقل در هفته آخر مانده به کنکور روزی ۲ ساعت به تفریح و تفکر مثبت بپردازند. این تکنیک داوطلبان را آرام می‌کند. روزهای آخر (۲-۳ روز آخر) بهتر است مطالعه را کنار بگذارند و با آرامش به تفریح و استراحت بپردازند. رفتن به پارک بسیار موثر است. در روزهای باقی‌مانده خیلی به‌دنبال حواشی و شایعات کنکوری نباشند. خودشان را از تنشی که حتی همکلاسی‌ها به وجود می‌آورند دور نگه دارند. حتی با دوستان منفی‌بافشان ارتباطشان را قطع کنند.

والدین روزهای آخر چگونه باید رفتار کنند تا هم استرس خودشان کم شود و هم اینکه استرس به فرزندانشان منتقل نشود و آرامشان کنند؟

خانواده‌ها توجه داشته باشند که بهتر است از ماه آخر درس‌خواندن کم و کمتر شود و به تفریح کنکوری‌ها بیشتر بها بدهند. خانواده‌ها نقش بسیار مهمی دارند چه از جنبه مثبت و چه منفی. اگر خانواده‌ها فرزندشان را باور کننده و به آن‌ها اطمینان داشته باشند، این حس به فرزندانشان هم منتقل می‌شود. منظورم از باور فقط کنکور نیست. کنکور تنها یکی از مسیرهای زندگی است. باور خانواده در جنبه‌های مختلف برروی تفکرات آن‌ها در آینده بسیار تاثیرگذار است. دررابطه‌با کنکور هم بهتر است در روزهای باقی‌مانده برنامه‌هایشان را با برنامه بچه‌ها تنظیم کنند. به برنامه خواب و تغذیه فرزندشان توجه داشته باشند. جنبه مثبت کمک خانواده‌ها بیشتر حمایت و پشتیبانی است. جنبه منفی بسیار مخرب است. گاهی خود خانواده‌ها استرس و نگرانی بیش‌ازحدی دارند. حتی بیش از فرزندشان نگران هستند و مدام درحال مقایسه او با هم‌سن‌وسالانش در فامیل و دروهمسایه هستند! حتی اگر هم نخواهند این استرس را منتقل کنند که باز هم تاثیرات مخرب خودش را دارد؛ مثلا اینکه نکند یک وقت تستی رو جا بندازی و ... مسلما همه این موارد را فرزند شما حتی بهتر از خود شما می‌داند و نیازی به تکرار مکررات نیست و فقط استرس را بالا می‌برد.

یکی از روش‌هایی که برای کاهش استرس کنکور ارائه می‌دهند، شبیه‌سازی جلسه کنکور است، آیا با این روش موافق هستید؟

کاملا؛ درواقع یکی از روش‌های آماده‌شدن کنکوری‌ها برای امتحان، همین شبیه‌سازی جلسه آزمون است. آزمون‌های جامع تاحدامکان قابلیت بازسازی فضای امتحان را در خود دارند. خانواده‌ها می‌توانند تمام شرایط کنکور را لحاظ کند و حتی لباس مناسب جلسه کنکور را هم بپوشد. ترجیحا فضای اطراف داوطلب پرسروصدا و شلوغ و نامناسب باشد تا بتواند تمرین تمرکز کند. حتی بهتر است سعی کنند احساس استرس اولیه جلسه را هم در این شبیه‌سازی تجربه کند.

شنیده‌ایم که می‌گویند اکثر مردم ایران امت شب امتحانی هستند؟ اگر پاسخ شما مثبت است، این ویژگی ریشه در چه چیزی دارد؟

بله، یکی از علت‌هایش این است که خانواده‌های ایرانی بحث برنامه‌ریزی و مدیریت زمان را بلد نیستند. این مسئله یک مهارت است. مهارتی است که خودمان بلد نبودیم و به کودکانمان هم آموزش نداده‌ایم؛ پس طبیعتا توانایی لازم را برای شروع یک کار با برنامه را ندارند؛ درنتیجه خود                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     به‌خود آن کار را به تعویق می‌اندازند. شاید به نوع باورهای ما هم برمی‌گردد. اینکه فکر می‌کنیم همیشه لحظات آخر اتفاق‌های ناگهانی خوبی در انتظارمان است! به‌نوعی دستاوردهای دیگران و موفقیت در یک امتحان را بیشتر به شانس ربط می‌دهیم. این موضوع را باور نداریم که موفقیت نتیجه تلاش مستمر است؛ البته سیستم آموزشی هم به نوعی این موضوع را تشدید می‌کند، اینکه به‌جای توجه به تلاش مستمر درطول سال فقط‌و‌فقط به نتیجه پایانی اهمیت می‌دهد.

علت ترس از امتحان ریشه در چه مسئله‌ای دارد؟ حتی وقتی از ناپلئونی که در جنگ‌های زیادی شرکت کرده می‌پرسند: از جنگ هراس بیشتری دارد یا امتحان، می‌گوید امتحان!

انسان معمولا یک تصویری از خودش در ذهن دارد که دوست ندارد این تصویر در ذهن خودش و دیگران مخدوش شود. ارزیابی‌شدن در امتحان هم بخشی از این تصویر است. همیشه این خطر را دارد که این تصویری که انسان از خودش ساخته تغییر کند. مثلا ممکن است دانش‌آموزی تا زمانی که امتحان نداده حالش خوب باشد. اما نتیجه و ارزیابی امتحان ممکن است در دفعاتی این تصویر را شکسته و فرد به این نتیجه رسیده باشد که چقدر با وضعیت مطلوبش فاصله دارد. همین باعث می‌شود استرس و ناراحتی ایجاد شود. بحث رقابت با دیگران هم استرس زا است. اینکه نتیجه نهایی نشان می‌دهد یک‌سری افرادی هستند که از من جلو‌تر هستند. موفقیت یا شکست در امتحان در دوره‌ای کوتاه محک‌زده می‌شود. یک سال درس می‌خوانیم برای ۴ ساعت امتحان. اما خوب است بچه‌ها بدانند که در زندگی عموما این‌گونه نیست و موفقیت روندی مستمر دارد.

آیا قبول دارید ترس از امتحان فقط برای شاگرد تنبل‌ها نیست، حتی زرنگ‌ترین دانش‌آموزان هم استرس می‌گیرند؟

اتفاقا بچه زرنگ‌ها به دلیل مقایسه‌کردن خودشان با بقیه استرس بیشتری را تجربه می‌کنند؛ چون مدام درحال سنجش وضعیت موجود و مطلوب هستند. ترس‌هایی که در کودکی ایجاد می‌شود ریشه‌ای‌تر و ماندگار‌تر هستند. اضطراب امتحان در سنی به بچه‌ها وارد می‌شود که بسیار تاثیر مخربی دارد. ممکن است در سن‌های بالا‌تر هم استرس را تجربه کنند؛ اما همین استرس در سن‌های پایین‌تر آسیب‌های زیان‌بارتری دارد.

ترس از امتحان مربوط به کودک است، یا بالغ و یا والد درون؟

بیشتر به بخش والد برمی‌گردد.‌‌ همان جایی که بحث ضوابط و درخواست‌ها مطرح می‌شود. اینکه همه‌چیز باید طبق قاعده و اصول پیش‌بینی شود؛ چون ممکن است نتیجه مطلوب نباشد. آن‌وقت بخش والد است که می‌خواهد همه‌چیز را تحت‌کنترل داشته باشد و همه‌چیز به‌صورت ۱۰۰درصد عالی اجرا شود.

به نظر شما کنکوری‌ها بهتر است فکر کنند پایین‌ترین نتیجه را می‌گیرند که وقتی نتیجه بهتری کسب کردند خوشحال شوند یا اینکه به بالا‌ترین نتیجه فکر کنند؟

اگر دررابطه‌با تصاویر صحبت می‌کنیم باید این تصاویر مثبت و خوب باشند؛ یعنی باور به اینکه من نتیجه خوبی می‌گیرم؛ البته نتیجه خوب الزاما به معنای نتیجه ۱۰۰‌درصدی نیست. اما کسب نتیجه خوب را مساوی با موفقیت و کسب نتیجه بد را مساوی با مرگ ندانند. کنکوری‌ها بدانند اگر بد‌ترین نتیجه ممکن را بگیرد باز هم پایان راه مسیر زندگی‌شان نخواهد بود.

بعضی‌ها قبل از جلسه امتحان استرس ندارند اما در لحظه امتحان و بعد از شروع آزمون مضطرب می‌شوند. علت استرس لحظه‌ای در زمان کنکور چیست؟

برای مقابله با این وضعیت باید بحث مواجهه و خوگیری را یاد بگیرند. فرار از استرس کنکور راه‌حل خوبی نیست. جرعه‌جرعه آب بنوشند. چند دقیقه تامل و با تنفس آرام و فکر به تصویرهای مثبت ذهنی معمولا موثر است. به تفریحاتی که در چند روز گذشته مثلا در پارک انجام داده‌اند، فکر کنند. این استرس‌های ابتدایی لحظه‌ای هستند و سریع فروکش می‌کنند؛ مثل یک سخنران که می‌خواهد در یک جمعی سخنرانی کند. ممکن است یک یا دو دقیقه اول نا‌آرام باشد. اتفاقا از جهاتی هم خوب است؛ چون باعث می‌شود ضربان قلب بالا برود و خون‌رسانی به مغز سریع‌تر انجام شود. عملکرد حافظه‌شان هم بهتر می‌شود؛ پس فراموشی لحظه‌ای یک مشکل خطرناک نیست!

با فراموشی لحظه‌ای چه باید کرد؟

 اولا روی موضوعی که فراموش کرده‌اند، خیلی تاکید نکنند. کمی به مغز زمان بدهند. به این فکر کنند که مثلا واژه فراموش‌شده چه آهنگی داشت. به شباهت‌ها فکر کنند. اینکه به کدام جواب نزدیک‌تر است. اصطلاحا به چیزهایی که فراموش کرده‌ایم، می‌گویند پدیده نوک‌زبانی! زمانی‌که مغز نمی‌تواند دسترسی به آن اطلاعات داشته باشد، پس زیاد ‌روی آن تست توقف نکنند تا هیجانات آن‌ها آرام شوند.

برای داوطلبان چه توصیه‌ای دارید؟

یکی از روزهای قبل کنکور به محل حوزه بروند و با مسیر آشنا شوند. از یک ماه قبل از کنکور حضور در اینترنت و وایبر و ... را کاهش دهند. چون این موارد برروی حافظه و تمرکز تاثیر مخربی می‌گذارند و به‌نوعی باعث اضطراب می‌شوند. تمرکزشان بیشتر روی مسائل درسی‌شان باشد. به توانایی‌ها و موفقیت‌های گذشته‌شان هرچند کوچک،  فکر کنند و آن موارد را یادداشت کنند؛ مثلا اینکه من به میزان کافی تلاش کردم. به کم‌کاری‌ها  فکر نکند؛ چون همه بالاخره به حد مطلق درس نخوانده است؛ درنتیجه از کارکرد حال حاضرشان راضی باشند. تحصیل به‌عنوان یک انتخاب شاخه‌های مختلفی را دارد. اگر به‌فرض رشته دیگری را قبول شدید، دو راه دارید؛ آن رشته را ادامه دهید و در مقطع بالا‌تر تغییر رشته دهید. اگر هم علاقه شما به کل چیزی دیگری است و فرصت دارید برای سال آینده تلاش می‌کنید. به خودتان بگویید من بیشترین تلاشم را برای امسال کردم، اگر هم نشد، راه زندگی بر من بسته نیست ...

برای کسانی که سال آینده کنکور دارند چه توصیه‌ای دارید؟

از الان خواب را جدی بگیرند: باید الگوی خوابشان را متناسب با الگوی امتحان کنند؛ مثلا اگر امتحان ۸ صبح است و ۶صبح باید بیدار شوند برنامه‌ریزی کنند. حتی کسانی که امسال کنکور دارند، باید از هفته آخر سعی کنند ۶صبح از خواب بیدار شوند. الگو و میزان خواب بسیار مهم است. مسئله دیگر درمورد کنکوری‌های سال آینده این است که با برنامه‌ریزی و آشنایی با روش‌های اصولی مطالعه آشنا شوند و خودباوری موفقیت در زندگی و تحصیل را در خودشان نهادینه کنند.

تعداد بازدید: 373 تاریخ بروز رسانی: سه شنبه 1 خرداد ماه 1397
  ارسال به دوستان
امتیاز کاربران:

اشتراک گذاری

نظری ثبت نشده است

فرم ثیت نظر

سبد خرید

تعداد: 0
قیمت: 0  ریال

تمام حقوق این سایت متعلق به مجله موفقیت می باشد.